Akrabalarımız Oyunu - Aile Ağacında Teyze, Hala, Amca ve Dayı

Akrabalarımız, birinci sınıf öğrencilerinin geniş ailedeki akrabalık adlarını bir aile ağacı üzerinde tanıdığı hayat bilgisi oyunudur. Ekranda sarı kartla gösterilen bir çocuk, onun annesi, babası ve çevrelerinde akrabaları vardır. Soru bu çocuğun bir yakınını sorar: teyzesi hangisi, babasının erkek kardeşi kim, anne tarafından dedesi hangisi? Öğrenci ağaçtaki çizgileri izleyerek doğru kişinin kartına dokunur. Cevap hiçbir zaman ezberlenmiş bir konumda durmaz; anne tarafı kimi sahnede solda, kimi sahnede sağdadır ve çocuk her seferinde yola "Anne" ya da "Baba" yazan karttan çıkmak zorundadır.

Öğrenme Hedefleri

Oyun, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hayat Bilgisi 1. sınıf programının Ailem ve Toplum öğrenme alanındaki HB.1.3.1 öğrenme çıktısına dayanır: ailenin özelliklerini ifade edebilme. Programın öğrenme-öğretme uygulamalarında bu çıktı için çekirdek ve geniş aileyi oluşturan bireylere örnek verilmesi istenir. Çekirdek aile anne, baba ve çocuklardan oluşur; geniş aile ise büyükanneleri, büyükbabaları, amca, hala, dayı ve teyzeleri, onların eşlerini ve çocuklarını da içine alır. Öğrenci bu kişilerin her birine hangi adla seslenildiğini ve o adın anne tarafını mı baba tarafını mı gösterdiğini öğrenir. Aynı alandaki HB.1.3.2 ailede nezaket ve görgü kuralları sitedeki Nezaket Kuralları oyununda çalışılır; HB.1.3.3 ailedeki görev ve sorumluluklar ise bu sayfanın konusu değildir.

Nasıl Oynanır?

Öğretmen önce konuyu seçer. Anne Tarafı konusunda teyze, dayı, anneanne ve annenin babası olan dede sorulur. Baba Tarafı konusunda hala, amca, babaanne ve babanın babası olan dede sorulur. Yenge, Enişte, Kuzen konusu evlilikle kurulan akrabalığı ve kuzenleri çalıştırır. Karışık seçildiğinde üç konunun soruları bir arada gelir. Kolay seviyede altı, orta seviyede dokuz, zor seviyede on iki ağaç çözülür. Her ağaçta yeşil kartlarda Anne ve Baba yazar, sorulan çocuğun kartı sarıdır, beyaz kartlar ise dokunulabilen akrabalardır. İki kartı birleştiren yatay çizgi eşleri, yukarıdan aşağı inen çizgiler anne babadan çocuklara giden bağı, kartların üstündeki yatay çubuk da kardeşleri gösterir. Soruların bir kısmı akrabalık adıyla sorulur, örneğin "Ali’nin halası hangisi?"; bir kısmı ise adı söylemeden tarif eder: "Ali’nin babasının kız kardeşi hangisi?" İlk dokunuşta doğru cevap puan getirir, yanlış kart soluklaşır ve ikinci deneme cezasızdır. Cevaptan sonra bütün kartların adı görünür ve kısa açıklama kuralı tek cümleyle söyler. Akıllı tahtada iki, üç ya da dört öğrenci aynı anda yarışabilir.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Akrabalarımız çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Birinci sınıf çocukları akrabalarının adlarını günlük konuşmadan bilir ama çoğu zaman adın neyi anlattığını bilmez. Sık rastlanan yanılgı, teyze ile halayı ya da dayı ile amcayı birbirinin yerine kullanmaktır; ikisi de kadın ya da ikisi de erkek olduğu için tek fark hangi tarafta durdukları, yani annenin mi babanın mı kardeşi olduklarıdır. Oyun bu yüzden her soruda karıştırılan eşi de sahneye koyar: teyzesi sorulan ağaçta mutlaka bir hala, dayısı sorulan ağaçta mutlaka bir amca bulunur. Anneanne sorulduğunda babaanne, anne tarafındaki dede sorulduğunda baba tarafındaki dede de dokunulabilir durumdadır. Yenge sorusunda kan bağıyla akraba bir teyze ya da hala, enişte sorusunda bir dayı ya da amca, kuzen sorusunda da çocuğun kendi kardeşi çeldirici olarak bekler. Böylece yanlış cevap şans eseri verilmiş olmaz, tam olarak hangi karışıklığın yaşandığını gösterir ve açıklama o kişiyi de adıyla anar. Her sahnede aranan akrabalığı taşıyan tek kişi vardır: iki teyzeli bir ağaçta "teyzesi hangisi" diye sorulmaz, "dedesi hangisi" sorusu da hiç sorulmaz çünkü her çocuğun iki dedesi olabilir. Ağaçlar birbirine benzemez. Kiminde tek büyükanne vardır, kiminde annenin hiç kardeşi yoktur, kiminde teyzenin yalnız çocuğu çizilmiştir, kiminde sorulan çocuğun bir kardeşi vardır. Bu çeşitlilik bilinçlidir: sınıftaki her öğrencinin ailesi farklıdır ve oyun hiçbir aile biçimini örnek ya da eksik göstermez. Kartlarda yalnız adlar yazar, akrabalık adı yazmaz; ekran okuyucu da kartın adını okur. Kız ve erkek adları açıkça ayırt edilebilen adlardan seçilmiştir, bu sayede kardeşin kız mı erkek mi olduğu okunarak anlaşılır. Okuma yükü kısa tutuldu: soru tek cümle, cevap tek dokunuş.

Müfredat Uyumu

Çekirdek aile ve geniş aile. Anne tarafındaki akrabalar: annenin kız kardeşi teyze, erkek kardeşi dayı, annesi anneanne, babası dede. Baba tarafındaki akrabalar: babanın kız kardeşi hala, erkek kardeşi amca, annesi babaanne, babası dede. Evlilikle kurulan akrabalık: amcanın ya da dayının eşi yenge, halanın ya da teyzenin eşi enişte. Kuzenler: amca, hala, dayı ve teyzenin çocukları. Kardeş ile kuzen arasındaki fark. Aile ağacı okuma: eş çizgisi, anne babadan çocuğa inen çizgi, kardeş çubuğu. Maarif Modeli 1. sınıf Hayat Bilgisi, Ailem ve Toplum öğrenme alanı, HB.1.3.1.

Öğretmenler İçin İpuçları

Oyundan önce tahtaya kendi hayali aile ağacınızı çizin ve öğrencilerle birlikte her kartın altına akrabalık adını yazın. Ardından oyunda Anne Tarafı konusunu açın; birkaç sorudan sonra Baba Tarafı konusuna geçip aynı adların karşılığını karşılaştırın. Teyze ile hala, dayı ile amca eşlerini yan yana tahtaya yazmak farkı kalıcı kılar. Ödev olarak öğrencilerden aile büyükleriyle konuşup bildikleri akrabaların adlarını bir kâğıda yazmalarını isteyebilirsiniz; ancak ağacın biçimini zorunlu tutmayın, çizmek istemeyen ya da ağacı sınıfta paylaşmak istemeyen öğrenciye hayali bir aile önerin. Bazı çocuklar büyükanneleriyle, bazıları tek ebeveynle, bazıları koruyucu aileyle yaşar ve hepsi aynı derecede ailedir. Tartışmayı "kimin kaç akrabası var" yerine "bu adı kime söyleriz" sorusu etrafında tutmak herkesi derse katar.

Sıkça Sorulan Sorular

Teyze ile hala arasındaki fark nedir?

İkisi de kardeştir ama farklı tarafın kardeşidir. Teyze annenin kız kardeşidir, hala ise babanın kız kardeşidir. Aynı fark erkek kardeşler için de geçerlidir: annenin erkek kardeşi dayı, babanın erkek kardeşi amcadır.

Anneanne ile babaanne kimdir?

Anneanne annenin annesidir, babaanne babanın annesidir. Büyükbabalar için ayrı bir ad yoktur, ikisine de dede denir; bu yüzden oyun "dedesi hangisi" diye değil "anne tarafından dedesi" ya da "annesinin babası" diye sorar.

Yenge ve enişte nasıl akrabadır?

Yenge ve enişte evlilikle akraba olunan kişilerdir. Amcanın ya da dayının eşine yenge, halanın ya da teyzenin eşine enişte denir. Oyunda yenge sorulduğunda kan bağıyla akraba bir teyze ya da hala da sahnede durur ki iki akrabalık birbirine karışmasın.

Kuzen ile kardeş arasındaki fark nedir?

Kardeşlerin annesi babası aynıdır. Kuzen ise amcanın, halanın, dayının ya da teyzenin çocuğudur; yani annenin ya da babanın kardeşinin çocuğu. Aile ağacında kardeş çocuğun yanında, aynı anne babanın altında durur; kuzen başka bir çiftin altındadır.

Öğrencinin ailesi oyundaki ağaçlara benzemiyorsa ne olur?

Oyundaki ağaçlar bilerek birbirinden farklıdır ve hiçbiri "doğru aile" örneği değildir. Oyun yalnız akrabalık adlarının anlamını öğretir. Her öğrencinin teyzesi, amcası ya da kuzeni olmayabilir; sınıfta ağacı paylaşmak isteyene fırsat tanınır, istemeyen hayali bir aile üzerinden çalışabilir.

Ders: Hayat Bilgisi | Seviye: 1. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Hayat Bilgisi Oyunları (36 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Hayat Bilgisi Oyunları