Bilim İnsanları Oyunu - Kim Ne Yaptı, Hangi Alanda Çalıştı?

Bilim İnsanları, ikinci sınıf öğrencilerinin bilim insanlarını adlarıyla değil yaptıkları işle tanımasını sağlayan bir hayat bilgisi bilgi yarışmasıdır. Banka otuzdan fazla soru taşır ve iki eksende ilerler: bir kişinin bilime hangi katkıyı yaptığı, bir de hangi alanda çalıştığı. Marie Curie, Louis Pasteur, Jane Goodall, Katherine Johnson, Isaac Newton ve Galileo Galilei'nin yanında Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Piri Reis, Cahit Arf, Aziz Sancar, Oktay Sinanoğlu, Gazi Yaşargil ve Canan Dağdeviren de sorulara girer. Soruların hepsi doğrulanabilir bilgilere dayanır; rivayete ve abartıya dayanan hiçbir anlatı bankaya alınmamıştır. Kim Ne Yaptı? sorularında açıklama yalnız doğruyu söylemez, seçilmesi beklenen yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır; Hangi Alanda Çalıştı? sorularında ise o alanın ne olduğunu ve kişinin orada ne yaptığını kısaca söyler.

Öğrenme Hedefleri

Oyunun hedefi, bilim insanı kavramını "alet yapan kişi" tanımından kurtarmaktır. Öğrenci bir katkının her zaman elle tutulur bir makine olmadığını görür: izlemek, saymak, hesaplamak, ölçmek ve yazmak da bilime katkıdır. İkinci hedef, bir kişiyi çalışma alanıyla eşleştirebilmektir; gök bilimi, tıp, matematik, fizik, kimya, biyoloji, haritacılık ve mühendislik bu oyunda birer seçenek olarak karşımıza çıkar. Üçüncü hedef, kendi ülkemizden bilim insanlarını yalnız adlarıyla değil işleriyle tanımaktır. Böylece öğrenci bir adı duyduğunda "tanıdık geldi" demek yerine "ne yaptığını biliyorum" diyebilir.

Nasıl Oynanır?

Önce konu ve zorluk seçilir. Kim Ne Yaptı? konusunda iki tür soruyla karşılaşırsınız: bir kişinin bilime hangi katkıyı yaptığı ve bir katkıyı kimin yaptığı. Hangi Alanda Çalıştı? konusunda bir bilim insanının adı verilir, öğrenciden onu doğru çalışma alanıyla eşleştirmesi istenir. Karışık bırakırsanız iki konunun soruları birlikte gelir. Zorluk soru sayısını belirler: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki soru. Dört seçenekten birine dokunursunuz; cevap kilitlendiğinde açıklama belirir ve sınıfça okunabilir. İki oyunculu modda aynı soru iki tarafa birden gelir, ilk doğru cevap puanı alır. Tahtada oynatırken açıklamayı yüksek sesle okutmak, sorunun asıl öğrettiği şeyin orada durduğu anlamına gelir.

Bu Oyun Neden Faydalı?

İlkokulda bilim insanı denince çocukların aklına genellikle beyaz önlüklü bir mucit gelir ve bir katkı sorulduğunda en çok duydukları adı işaretlerler. Bu iki kısayol birlikte çalışır: "bilim insanının işi icat etmektir" ve "icat denince akla gelen ilk ad doğrudur". Oyun ikisini de görünür kılmak için kuruldu. Bir kişinin katkısı sorulduğunda seçeneklerin arasında her zaman genel bir icat cümlesi durur; kısayolu kullanan öğrenci onu seçer ve öğretmen yanılgıyı ekranda görür. Bir keşfin sahibi sorulduğunda ise seçeneklerden biri her zaman çok tanıdık bir mucit adıdır, ama doğru cevap asla o ad değildir. Ülkemizden bilim insanlarının sorulduğu sorularda dört seçenek de bizden bir ad taşır; tek Türk ad yabancı adların yanında yalnız kalsaydı öğrenci soruyu okumadan, yalnız adların yazılışına bakarak kazanırdı. Böylece oyun kimin ne yaptığını gerçekten bilip bilmediğini ölçer, ad tanımayı değil.

Müfredat Uyumu

HB.2.6.1: Bilim insanlarının bilime katkılarına yönelik kaynaklardan bilgi toplayabilme. Öğrenme çıktısının kendisi bir süreci tarif eder: öğrenci bilgiyi hangi kaynaktan toplayacağını belirler, o kaynaklardan bilgiyi bulur, ulaştığı kaynağın uygunluğunu açıklar ve bulduğunu kaydeder. Bu dört adımın hiçbiri ekranda geçmez; kütüphaneye gitmek, ansiklopedi taramak, bir bilim insanını araştırıp sınıfa anlatmak öğretmenin yönettiği bir iştir. Oyunun ölçtüğü şey sürecin kendisi değil, sürecin sonunda öğrencinin eline geçmesi beklenen bilgidir: hangi bilim insanı bilime hangi katkıyı yapmıştır ve hangi alanda çalışmıştır. Oyun bu yüzden bir araştırma ödevinin yerine geçmez, onun öncesinde ya da sonrasında kullanılır: önce oynanırsa merak uyandırır, sonra oynanırsa öğrenilenin yerleşip yerleşmediğini gösterir. Aynı sınır Bilim, Teknoloji ve Sanat oyununda da çizilmişti ve orada da gerekçesi yazılmıştı. Aynı öğrenme alanının öteki iki çıktısı teknolojik bir ürünün değişimi ve sanatın günlük yaşamdaki yeri üzerinedir; bu oyun onlara girmez.

Öğretmenler İçin İpuçları

Hangi Alanda Çalıştı? konusuyla başlamak, alan adlarının sınıfa yerleşmesini kolaylaştırır; gök bilimi, tıp, matematik ve mühendislik gibi sözcükler ikinci sınıfta henüz yenidir. Tahtaya sekiz alanın adını yazıp her doğru cevabı o adın altına eklerseniz ders sonunda sınıfın kendi tablosu çıkar. Kim Ne Yaptı? konusuna geçtiğinizde genel icat seçeneğine dikkat çekin ve "bu neden yanlış?" diye sorun; en verimli tartışma oradan çıkar. Ülkemizden bilim insanlarının sorulduğu sorulardan sonra sınıfa hangi adı daha önce duyduklarını sorun, sonra da ne yaptıklarını söyleyin. Bir bilim insanını seçip kısa bir araştırma ödevi vermek için en uygun an, oyunun hemen bitişidir: merak henüz tazedir. Oyun Bilim ve Teknoloji Haftası için uygundur, ama yalnız o haftaya bırakılmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ders: Hayat Bilgisi | Seviye: 2. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Hayat Bilgisi Oyunları (23 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

• 2. Sınıf Oyunları

Benzer Hayat Bilgisi Oyunları

• Doğru Davranış mı? — Doğruları seç, yanlışları boşver!
• Meslek Eşleştirme — Meslekleri çalıştıkları yerlerle eşleştirin!
• Mevsimler ve Aylar — Ayları mevsimlerle eşleştir, doğru sırala!