Metin Türünü Bul - Masal, Hikâye, Şiir ve Bilgilendirici Metin

Metin Türünü Bul, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinin kısa bir metin parçasına bakıp türünü belirlediği bir sınıflandırma oyunudur. İki konusu vardır. Dört Metin Türü konusunda öğrenci metni Masal, Hikâye, Şiir ya da Bilgilendirici kovasına yerleştirir. Öyküleyici mi Açıklayıcı mı? konusunda ise üçüncü sınıf programının kendi terimleriyle, metnin bir olayı mı anlattığına yoksa bir bilgiyi mi açıkladığına karar verir.

Öğrenme Hedefleri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe programı üçüncü sınıfta iki yazı türünü adıyla anar: T.Y.3.2.k "Hedef kitleye görsellerle desteklenmiş açıklayıcı türdeki yazılarını sunar." ve T.Y.3.2.l "Hedef kitleye görsellerle desteklenmiş öyküleyici türdeki yazılarını sunar." Aynı sınıfta T.Y.3.1.b yazma görevini belirlenen yazı türüne göre yazmayı, T.O.3.5.c türe göre okuma tercihini belirtmeyi ister. Bunların hepsi yazma ve okuma çıktılarıdır; bir türde yazabilmek için önce türü tanımak gerekir ve oyun bu tanıma basamağını çalıştırır. Masal, hikâye ve şiir adları üçüncü sınıf programında ayrı ayrı geçmez; Dört Metin Türü konusu tür farkındalığını somut örneklerle destekler ve dördüncü sınıfta (2018 programı) metin türleri konusunun tekrarı olarak kullanılır. İkinci sınıf programı yalnız yazı türünden söz eder, tür ayrımı istemez; bu yüzden oyun ikinci sınıf için önerilmez.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki metin getirir. Dört Metin Türü konusunda ekranda kısa bir metin parçası ya da tanınmış bir başlık belirir ve öğrenci onu dört kovadan birine yerleştirir. Öyküleyici mi Açıklayıcı mı? konusunda iki kova vardır: Öyküleyici ve Açıklayıcı. Karışık seçeneği dört türlü turu getirir, çünkü iki konunun kovaları farklıdır ve aynı turda birleşemez. Her yerleştirmeden sonra kısa bir açıklama, metnin hangi özelliğinin türünü belirlediğini söyler: masal tekerlemesi, olağanüstü bir varlık, dizeler, uyak ya da herkes için doğru olan bir bilgi.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Metin Türünü Bul çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Tür sorusunun en büyük tuzağı, çocuğun metni okumadan cevaba varabilmesidir. Başlığında şiir kelimesi geçen bir öğe kovasını kendisi söyler; bu yüzden hiçbir metinde kova adı geçmez ve tür, metnin kendi özelliğinden okunmak zorundadır. Masalda bir varmış bir yokmuş gibi tekerlemeler, periler, devler ve konuşan varlıklar bulunur. Hikâye gerçek hayatta olabilecek bir olayı anlatır. Şiir dizeler hâlinde yazılır, dizelerin sonunda çoğu zaman uyak vardır. Bilgilendirici metin ise kimsenin başından geçmeyen, herkes için doğru olan bir bilgi verir. Öyküleyici ile açıklayıcı ayrımında başka bir kolaycılık kapatıldı: konuya bakmak. Çocuk "hayvan varsa öykü, bilim varsa açıklama" diye düşünebilir. Banka bu yüzden aynı konudan çiftler hâlinde yazıldı. Arı, kar, ay, gökkuşağı, karınca gibi on iki konunun her biri bir kez olay anlatan, bir kez bilgi veren bir cümleyle gelir. Minik arı Vız'ın kovanından çıkışı öyküleyicidir, arıların bal yapışını anlatan cümle açıklayıcıdır. İkisini ayıran şey konu değil, metnin amacıdır. Şiir bu konuya bilerek alınmadı, çünkü şiir iki kovadan birine tartışmasız oturmaz. Her kovada en az on iki metin bulunduğu için zor tur iki kez oynandığında da çocuk aynı cümleleri ezberden tanıyamaz.

Müfredat Uyumu

Metin türleri: masal (tekerleme, olağanüstü varlık ve olay), hikâye (gerçekçi olay, kişi, zaman, yer), şiir (dize, uyak, ses tekrarı), bilgilendirici metin (olgu, tanım, açıklama). Öyküleyici metin (bir kişinin başından geçen olayı anlatır) ve açıklayıcı metin (bir konuyu, nasıl oluştuğunu ya da nasıl çalıştığını açıklar). Sınıflara göre: üçüncü sınıfta (T.Y.3.2.k, T.Y.3.2.l, T.Y.3.1.b, T.O.3.5.c) iki konu da oynatılır, öncelik programın terimi olan Öyküleyici mi Açıklayıcı mı? konusundadır. Dördüncü sınıfta (2018 programı) Dört Metin Türü konusu metin türleri tekrarı için kullanılır.

Öğretmenler İçin İpuçları

Oyuna başlamadan tahtaya dört türün birer ayırt edici özelliğini yazın: masal için bir varmış bir yokmuş, hikâye için gerçekte olabilir mi sorusu, şiir için dizeler, bilgilendirici için herkes için doğru mu sorusu. Bir metin geldiğinde öğrenciden kovayı söylemeden önce bu özelliklerden hangisini gördüğünü söylemesini isteyin. Öyküleyici mi Açıklayıcı mı? turunda iki soru sordurun: bu metinde bir kahraman var mı, başından bir şey geçiyor mu? Cevap evetse metin öyküleyicidir. Aynı konunun iki cümlesi aynı turda geldiğinde durun ve karşılaştırın; konu aynı kaldığı hâlde türün nasıl değiştiğini öğrenciler kendileri bulsun. Turdan sonra sınıftan bir konu seçip o konuda hem öyküleyici hem açıklayıcı birer cümle yazmasını isteyin; programın yazma çıktısına buradan geçilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Öyküleyici metin ile açıklayıcı metin arasındaki fark nedir?

Öyküleyici metin bir olayı anlatır: bir kahraman vardır, başından bir şey geçer, olay bir yerde ve bir zamanda olur. Açıklayıcı metin ise bir konuyu açıklar: bir şeyin ne olduğunu, nasıl oluştuğunu ya da nasıl çalıştığını anlatır. Aynı konu iki türde de yazılabilir; arıların bal yapışını anlatan cümle açıklayıcı, minik bir arının maceraları öyküleyicidir.

Masal ile hikâye nasıl ayırt edilir?

Masalda gerçek hayatta olmayan varlıklar ve olaylar bulunur: periler, devler, uçan halılar, konuşan hayvanlar. Masallar çoğu zaman bir varmış bir yokmuş gibi bir tekerlemeyle başlar. Hikâye ise gerçek hayatta olabilecek bir olayı anlatır; kahramanları sıradan insanlardır.

Bir metnin şiir olduğu nereden anlaşılır?

Şiir dizeler hâlinde yazılır; satırlar cümle bitmeden alta geçer. Dizelerin sonunda çoğu zaman uyak, yani ses benzerliği bulunur: uçar ile açar gibi. Oyunda dizelerin sonu eğik çizgiyle gösterilir.

Bilgilendirici metin hangi türe girer?

Bilgilendirici metin, kişisel bir olay anlatmadan bir bilgiyi aktarır ve açıklayıcı türdendir. Su 100 derecede kaynar ya da Ankara Türkiye'nin başkentidir gibi cümleler herkes için doğrudur, kimsenin başından geçen bir olay değildir.

Bu oyun kaçıncı sınıflar için uygundur?

Üçüncü ve dördüncü sınıf içindir. Üçüncü sınıfta öncelik, programın öyküleyici ve açıklayıcı türdeki yazılar çıktısına dayanan Öyküleyici mi Açıklayıcı mı? konusundadır. Dört Metin Türü konusu üçüncü sınıfta tür farkındalığı, dördüncü sınıfta konu tekrarı için oynatılır. İkinci sınıf programında tür ayrımı bulunmadığı için oyun ikinci sınıfa önerilmez.

Ders: Türkçe | Seviye: 3. - 4. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Türkçe Oyunları (55 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Türkçe Oyunları