Vatandaşlık ve Demokrasi Oyunu - Kurumlar, Seçim ve Katılım

Vatandaşlık ve Demokrasi, dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin bir vatandaş olarak yaşadığı toplumu üç adımda tanıdığı bir sosyal bilgiler oyunudur. Üç konu vardır: hangi işin hangi kurumda yapıldığı, yöneticilerin nasıl göreve geldiği ve bir vatandaşın karara nasıl katılabildiği. Sorular kurum adı ezberletmez, ihtiyaç ile kurumu eşleştirmeyi ister.

Öğrenme Hedefleri

MEB Sosyal Bilgiler dördüncü ve beşinci sınıf Etkin Vatandaşlık öğrenme alanının kazanımlarını hedefler: toplumun temel ihtiyaçlarıyla bu ihtiyaçlara hizmet eden kurumları ilişkilendirme; ülkemizin yönetim birimlerini tanıma; seçimle ve atamayla göreve gelen yöneticileri ayırt etme; demokratik karar almanın gizli oy ve açık sayım gibi kurallarını kavrama; dilekçe, öneri kutusu ve sivil toplum kuruluşları gibi katılım yollarını tanıma. Sitedeki Yerel Yönetimler oyunu üçüncü sınıf Hayat Bilgisi düzeyinde yönetim birimlerinin adlarını öğretir; bu oyun bir basamak yukarıda, o birimlerin nasıl oluştuğunu ve vatandaşın onlara nasıl ulaştığını çalışır.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki soru getirir. Hangi Kuruma konusunda günlük hayattan bir ihtiyaç verilir ve o işin hangi kurumda yapıldığı sorulur; şıklarda hem çok bilinen hem az bilinen kurumlar birlikte bulunur. Demokrasi ve Seçim konusunda bir yöneticinin nasıl göreve geldiği sorulur ve şıklarda hem seçilir hem atanır seçeneği yer alır. Katılım ve Başvuru konusunda dilekçe, öneri kutusu, imza kampanyası ve sivil toplum kuruluşları çalışılır. Her cevaptan sonra gelen kısa açıklama, karıştırılan kurumu veya kavramı da hatırlatır.

Bu Oyun Neden Faydalı?

Bu ünite çoğu zaman bir kurum listesi olarak anlatılır ve çocuk kurum adlarını ezberler. Oysa kazanımın istediği şey bir eşleştirmedir: elimdeki ihtiyaç hangi kapıyı çalmayı gerektiriyor? Bu oyunun ilk konusu tam olarak bunu çalıştırır ve bir tuzağı bilerek kurar. Çocuk üç kurumu zaten bilir: hastane, okul ve polis. Banka yalnız onlardan kurulsaydı oyun hiçbir şey öğretmezdi, çünkü asıl öğrenilmesi gereken nüfus müdürlüğü, kaymakamlık, adliye ve PTT gibi az bilinen kurumların ne işe yaradığıdır. Bu yüzden soruların çoğunun cevabı tanıdık üçlünün dışındadır. Ama bu tek başına yeni bir ezber üretirdi: kulağa yabancı gelen şıkkı işaretle. O yüzden her kurum hem doğru cevap hem yanlış şık olarak bulunur; tanıdık kurumlar bazı sorularda doğrudur, az bilinenler bazı sorularda yanlıştır ve çocuk kurumu değil ihtiyacı okumak zorunda kalır. İkinci konu ünitenin en somut ayrımını taşır ve ders kitabı bunu açıkça sorar: bir yönetici seçimle mi geldi, atamayla mı? Muhtar, belediye başkanı ve milletvekili halkın oyuyla seçilir; vali ve kaymakam devlet tarafından atanır. Ayrım küçük görünür ama demokrasinin nasıl işlediğini anlamanın anahtarıdır, çünkü seçilen kişi kendisini seçen halka karşı sorumludur. Oyunda her soruda iki seçenek de şıklarda bulunur, yoksa çocuk anlamlı görünen tek cevabı işaretler ve ayrım hiç ölçülmemiş olur. Üçüncü konu ünitenin en çok atlanan tarafıdır. Vatandaşlık yalnızca hak sahibi olmak değildir; karara katılmanın somut yolları vardır ve bunlar öğrenilir. Bir dilekçenin nasıl yazıldığını, öneri kutusunun ne işe yaradığını, Kızılay ile TEMA gibi sivil toplum kuruluşlarının devlete bağlı olmadığını ve gönüllülüğün ne demek olduğunu bilen çocuk, kendi mahallesindeki bozuk kaldırım için ne yapacağını da bilir.

Müfredat Uyumu

Kurumlar: nüfus müdürlüğü, belediye, valilik, kaymakamlık, muhtarlık, adliye, emniyet müdürlüğü, itfaiye, hastane, PTT, millî eğitim müdürlüğü ve hangi ihtiyaca hizmet ettikleri. Demokrasi ve seçim: seçilen yöneticiler, atanan yöneticiler, gizli oy ve açık sayım, sandık kurulu, on sekiz yaş, çoğunluk kararı ve azınlık hakları, temsilcinin halka karşı sorumluluğu. Katılım: dilekçe ve bölümleri, öneri ve dilek kutusu, imza kampanyası, sivil toplum kuruluşu, dernek ve vakıf, gönüllülük, okul aile birliği, sınıf kurallarının birlikte belirlenmesi. İlkokul dördüncü ve beşinci sınıf sosyal bilgiler etkin vatandaşlık konusuyla uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Turdan önce tahtaya iki sütun çizin ve başlarına seçilir ile atanır yazın. Sınıfa muhtar, vali, belediye başkanı, kaymakam ve milletvekilini tek tek sorup hangi sütuna gireceklerini söyletin; ayrım bu tek egzersizle oturur ve sonrasında neden böyle olduğunu tartıştırın. İkinci olarak sınıfta küçük bir seçim yapın: sınıf başkanı ya da bir etkinlik için gizli oy, açık sayım uygulayın. Oyları katlayarak kutuya attırın, sayımı tahtada çetele tutarak birlikte yapın; gizliliğin ve açık sayımın neden birlikte gerektiği yaşayarak anlaşılır. Kurumlar konusuna geçerken sınıfa günlük hayattan durumlar verin ve hangi kapıyı çalacaklarını sorun: kimliğim kayboldu, sokak lambası yanmıyor, komşumuzla anlaşamıyoruz. Tanıdık olmayan kurumları özellikle sorun. Turdan sonra her öğrenciden okul yönetimine kısa bir dilekçe yazmasını isteyin; ad soyad, adres, istek ve imza bölümlerini birlikte kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi yöneticiler seçilir, hangileri atanır?

Muhtar, belediye başkanı ve milletvekili halkın oyuyla seçilir. Vali ve kaymakam ise devlet tarafından atanır. Seçilen kişi kendisini seçen halka karşı sorumludur.

Vali ile belediye başkanı arasındaki fark nedir?

İkisi de ilde görev yapar ama geliş biçimleri farklıdır. Vali atanır ve devleti temsil eder; belediye başkanı seçilir ve yerel hizmetlerden sorumludur.

Kimlik kartı nereden alınır?

Nüfus Müdürlüğünden alınır. Doğum, evlilik ve kimlik gibi nüfus kayıtlarıyla ilgili bütün işler bu kurumda yapılır.

Gizli oy, açık sayım ne demektir?

Kimin ne oy verdiği gizli kalır, ama oyların sayımı herkesin gözü önünde yapılır. Gizlilik baskıyı önler, açık sayım sonuca güveni sağlar.

Dilekçe nedir, nelerden oluşur?

Dilekçe, bir kuruma istek veya şikâyet bildirmek için yazılan resmî yazıdır. İçinde ad soyad, adres, istek ve imza bulunur; kurum ancak bunlarla cevap verebilir.

Sivil toplum kuruluşu ne demektir?

Gönüllülerin kurduğu, kâr amacı gütmeyen ve devlete bağlı olmayan dernek ve vakıflardır. Kızılay ve TEMA bunlara örnektir; valilik ve belediye ise resmî kurumdur.

Ders: Sosyal Bilgiler | Seviye: 4. - 5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Sosyal Bilgiler Oyunları (20 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Sosyal Bilgiler Oyunları