Ayın Evreleri Oyunu - Yeni Aydan Dolunaya

Ayın Evreleri, dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin Ayın sekiz evresini tanıdığı ve bu evrelerin hangi sırayla tekrarlandığını çalıştığı bir fen oyunudur. Ekranda Ayın o anki görünümü belirir ve öğrenci evrenin adını seçer; bazı sorularda ise evrenin adı verilip görünümü sorulur. Evre Adları ve Sıra ve Döngü konuları ayrı ayrı seçilebilir.

Öğrenme Hedefleri

MEB Fen Bilimleri 5. sınıf "Güneş, Dünya ve Ay" ünitesindeki 5.1.2 kazanımını hedefler: Ayın hareketlerini ve evrelerini açıklar, evreleri sırasıyla adlandırır ve evrelerin oluşum sebebini Ayın Dünya çevresindeki dolanmasıyla ilişkilendirir. Dördüncü sınıfta Güneş ve Dünya konuları işlendiği için oyun 4. sınıfa da açıktır.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki soru getirir. Sorunun üstünde Ayın görünümü büyük olarak çizilir; dört seçenek arasından o evrenin adını seçin. Bazı sorularda yön ters çevrilir, yani evrenin adı verilir ve görünümü sorulur. Sıra ve Döngü konusunda ise "dolunaydan sonra hangi evre gelir" gibi sıralama soruları gelir. Her cevaptan sonra kısa bir açıklama, evrenin neden o ad ile anıldığını söyler.

Bu Oyun Neden Faydalı?

Ay evrelerinin sekizi ikişer ikişer aynalıdır ve öğrencilerin en sık yaptığı hata tam buradadır. İlk dördün ile son dördün ikisi de tam yarım görünür; iki hilal aynı incelikte, iki şişkin ay aynı şişkinliktedir. Aralarındaki tek fark hangi yarının aydınlık olduğudur. Bu yüzden aydınlık miktarına bakan bir öğrenci evrelerin yarısını doğru bilir ama hangisi olduğunu hiç sormaz; sınavda da derste de bu ayrım kaybolur. Oyunun soru bankası bunu engellemek için kurulmuştur: cevabı aynalı bir evre olan her soruda o evrenin aynası şıklarda bulunur. İlk dördün sorulurken "Son Dördün", büyüyen hilal sorulurken "Küçülen Hilal" mutlaka seçenekler arasındadır. Böylece öğrenci yalnız "yarısı aydınlık" demekle kurtulamaz; aydınlık tarafa bakmak ve evrenin döngüdeki yerini düşünmek zorunda kalır. Evreler bir çember üzerinde yönlü ilerlediği için bu ayrım kazanımın kendisidir: aydınlık büyüyorsa döngünün ilk yarısındayız, küçülüyorsa ikinci yarısında.

Müfredat Uyumu

Ayın evreleri (yeni ay, büyüyen hilal, ilk dördün, büyüyen şişkin ay, dolunay, küçülen şişkin ay, son dördün, küçülen hilal), evrelerin sırası ve yaklaşık 29 günlük döngü, evrelerin oluşum sebebi, Ayın ışık üretmeyip Güneş ışığını yansıtması. İlkokul dördüncü ve ortaokul beşinci sınıf Fen Bilimleri "Güneş, Dünya ve Ay" ünitesiyle uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Oyuna başlamadan önce sınıfa bir top ve el feneriyle modeli gösterin; evrelerin neden oluştuğu anlatılarak değil döndürülerek anlaşılır. Oyunda ilk dördün sorusu geldiğinde durup "hangi yarısı aydınlık?" diye sorun ve son dördün seçeneğini işaret edin; iki evrenin aynı büyüklükte göründüğünü sınıfın kendisi söylesin. Sıra ve Döngü konusunu ayrı bir turda oynatın: adları bilen bir sınıf bile sıralamada zorlanır, çünkü sıra ezber değil yön bilgisidir. Bir ay boyunca sınıf panosuna her sabah o günün evresini çizdirmek oyunu gerçek gökyüzüne bağlar; öğrenciler döngüyü bir kez kendi gözleriyle takip ettiğinde evre adları kalıcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

İlk dördün ile son dördün nasıl ayırt edilir?

İkisi de tam yarım görünür; fark aydınlık taraftadır. İlk dördünde sağ yarı aydınlıktır ve aydınlık her gece büyür; son dördünde sol yarı aydınlıktır ve aydınlık her gece küçülür. Yalnız "yarısı aydınlık" demek ikisini ayırmaya yetmez.

Ay evreleri neden oluşur?

Ay Dünya çevresinde dolandıkça Güneşe göre konumu değişir ve aydınlık yüzünün ne kadarını gördüğümüz değişir. Ayın ışığı ya da büyüklüğü değişmez; değişen yalnız bakış açımızdır.

Evreler kaç günde bir tekrarlanır?

Ay evrelerini yaklaşık 29,5 günde tamamlar. Yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördün arasında kabaca birer hafta vardır; takvimdeki ay kavramı da bu süreden gelir.

Evrelerin sırası nedir?

Yeni ay, büyüyen hilal, ilk dördün, büyüyen şişkin ay, dolunay, küçülen şişkin ay, son dördün, küçülen hilal ve yeniden yeni ay. Döngü kapalıdır ve her zaman aynı yönde ilerler.

Ay kendi ışığını üretir mi?

Hayır. Ay bir yıldız değildir ve ışık üretmez; gördüğümüz aydınlık Güneşten gelip Aydan yansıyan ışıktır. Evrelerin oluşmasının sebebi de bu yansıyan ışığın ne kadarını görebildiğimizdir.

Ders: Fen Bilimleri | Seviye: 4. - 5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Fen Bilimleri Oyunları (27 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Fen Bilimleri Oyunları