Depolama Birimleri ve Dosya Uzantıları Oyunu

Depolama Birimleri ve Dosyalar, beşinci sınıf öğrencilerinin bilgisayarda bilginin nerede ve nasıl saklandığını dört açıdan çalıştığı bir bilişim oyunudur. Öğrenci ekranda gördüğü dosya adının uzantısından türünü bulur, bir duruma en uygun depolama birimini seçer, bit, bayt, kilobayt, megabayt, gigabayt ve terabaytı büyüklüğüne göre sıralar, son olarak da klasör oluşturma, taşıma, kopyalama ve sıkıştırma gibi temel dosya işlemlerini yorumlar. Her cevabın ardından kısa bir açıklama doğru seçeneğin nedenini anlatır.

Öğrenme Hedefleri

Oyun Maarif Modeli Bilişim Teknolojileri ve Yazılım 5. sınıf programının ilk teması "Bilişim Teknolojilerinin Hayatımızdaki Yeri" içindeki iki öğrenme çıktısına dayanır. BTY.5.1.5 "Bilgisayar sistemlerini çözümleyebilme" çıktısı bit ve bayt kavramlarını, dijital ölçü birimlerinin küçükten büyüğe sıralanmasını ve sabit disk, SSD, USB bellek, bulut depolama gibi birimlerin hız, kapasite ve kullanım amacı açısından karşılaştırılmasını kapsar. BTY.5.1.6 "Dosya ve klasör yönetimi ile ilgili temel işlemlerle çalışabilme" çıktısı ise dosya türlerini, dosya uzantılarını, temel düzenleme işlemlerini ve sıkıştırmanın verimliliğini kapsar. Sitedeki Donanım mı, Yazılım mı? oyunu bilgisayarın parçalarını ve giriş-çıkış birimlerini sınıflandırır; bu oyun onun bıraktığı yerden devam eder ve bilginin saklandığı yeri, ölçüldüğü birimi ve düzenlendiği klasörü sorar.

Nasıl Oynanır?

Önce konu seçilir: Dosya Türleri ve Uzantılar, Depolama Birimleri, Bit, Bayt, KB, MB, GB ya da Dosya ve Klasör Yönetimi. Karışık seçilirse dört konudan sorular birlikte gelir. Dosya sorularında ekranın ortasında "ninni.ogg" gibi bir dosya adı belirir; öğrenci onun metin, görüntü, ses ya da video dosyası olduğuna karar verir ya da hangi programla açılacağını seçer. Kolay seviye altı, orta seviye dokuz, zor seviye on iki soru getirir. Doğru ilk dokunuş puan kazandırır; yanlış seçenek soluklaşır ve cezasız ikinci bir hak doğar. Akıllı tahtada iki öğrenci aynı anda yan yana yarışabilir, bu yüzden oyun sınıfça yapılan kısa bir tekrar etkinliğine de uygundur.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Depolama Birimleri ve Dosyalar çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Oyunun her konusu, beşinci sınıfta sık görülen bir yanılgıya karşı kurulmuştur. Birincisi dosyanın türünü adından okumaktır. "sarki_sozleri.docx" adını gören çocuk şarkı duyar ve ses dosyası der; oysa uzantı .docx olduğu için bu bir kelime işlemci belgesidir ve içinde yalnız sözler yazılıdır. Oyunda ada bakan her sorunun dosya adı bilerek başka bir türü çağrıştırır: film afişi bir resimdir, sesli masal kitabı bir ses dosyasıdır, video notları bir metin belgesidir. Öğrenci kuralı kendisi keşfeder: türü addan değil uzantıdan anlarız. Tartışmalı uzantılar ise hiç sorulmaz; .pdf hem yazı hem resim taşıyabildiği, .gif hareketli olabildiği için öğretmeni kitabıyla çelişkiye düşürecek bir soru yazılmamıştır. İkinci yanılgı depolama birimlerini birbirine karıştırmaktır. RAM bellek ile USB bellek aynı sözcüğü taşır ama biri bilgisayar kapanınca içindekileri unutur, öbürü kalıcı saklar. Harici disk "dışarıdaki disk" demektir ama internete değil bilgisayara kabloyla bağlanır; internet isteyen bulut depolamadır ve dosyalar gökyüzünde değil uzak bilgisayarlarda durur. Bu soruların her birinde seçeneklerden yalnız biri anlatılan özelliği taşır, çünkü iki birimin de uyduğu bir durum sorulmamıştır. Üçüncü yanılgı sayıya bakıp birimi unutmaktır: 900 KB büyük görünür ama 2 MB’tan küçüktür, 5 GB küçük görünür ama 4 GB’lık boş yere sığmaz. Miktar karşılaştıran her soruda yalnız sayıya bakan öğrencinin seçeceği seçenek yanlıştır. Kitaplar bir kilobaytı kimi zaman 1000, kimi zaman 1024 bayt olarak anlattığı için hiçbir soru bu katsayıyı sormaz ve her sorunun cevabı iki hesapta da aynı çıkar. Dördüncü konu dosya yönetimidir: kopyalamak asıl dosyayı yerinde bırakır, taşımak onu eski yerinden kaldırır; klasörlere ayırmak dosyayı bulmayı kolaylaştırır ama yer açmaz, yer açan sıkıştırmadır. Sıkıştırmak da dosyanın adını ya da içeriğini kısaltmak değil, aynı bilgiyi daha az yer kaplayacak biçimde paketlemektir. Programdaki poşete sığmayan gazete benzetmesi de oyunda bir soru olarak yer alır.

Müfredat Uyumu

Dosya türleri: metin, görüntü, ses ve video. Dosya uzantıları: .txt, .docx, .odt, .rtf; .jpg, .png, .bmp; .mp3, .ogg, .wav; .mp4, .avi; sıkıştırılmış dosyalar için .zip. Uzantı ile dosyayı açan program arasındaki ilişki: kelime işlemci, resim görüntüleyici, müzik çalar, video oynatıcı. Depolama birimleri: sabit disk (HDD), SSD, USB bellek, harici disk ve bulut depolama; geçici bellek olarak RAM. Kalıcı ve geçici saklama, taşınabilirlik, internet gereksinimi, hız ve kapasite. Bit ve bayt kavramları, 8 bitin 1 bayt etmesi, bayt, kilobayt, megabayt, gigabayt ve terabaytın küçükten büyüğe sıralanması, farklı birimlerdeki dosya büyüklüklerinin karşılaştırılması. Klasör oluşturma, dosya taşıma ve kopyalama, yeniden adlandırma, silme, arama, tarihe göre sıralama ve anlamlı dosya adı verme. Dosya ve klasör sıkıştırma, sıkıştırılmış klasörü açma. Ortaokul beşinci sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinin ilk temasıyla uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Derse sınıf bilgisayarının masaüstüyle başlayın: dağınık bir masaüstü açıp öğrencilere bir belgeyi bulmalarının ne kadar sürdüğünü sorun, ardından birlikte bir klasör oluşturup dosyaları taşıyın. Dosya türleri için tahtaya dört sütun çizin, her sütuna bir tür yazın ve öğrencilerden evdeki cihazlarında gördükleri uzantıları söylemelerini isteyin. Birimler için programın önerdiği merdiveni kullanın: metre ve kilogramın basamaklarını hatırlatıp yanına bit, bayt, KB, MB, GB, TB basamaklarını çizin. Oyunda bir sayı tuzağına düşen öğrenciye cevabı söylemeden "önce birime bak" demek çoğu zaman yeterlidir. Sıkıştırmayı göstermek için yarısı dolu bir USB belleğe büyük bir klasör kaydetmeyi deneyin, yer yetmediği mesajını gösterin, klasörü sıkıştırıp yeniden kaydedin. Turdan sonra öğrencilerden kendi ödev klasörleri için anlamlı ve tarihli üç dosya adı yazmalarını isteyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Depolama birimleri nelerdir?

Bilgisayardaki dosyaları kalıcı olarak saklayan birimlerdir. Bilgisayarın içinde sabit disk (HDD) ya da SSD bulunur; taşımak için USB bellek ve harici disk kullanılır; internet üzerinden saklamak için bulut depolama vardır. RAM bellek ise geçici bellektir, bilgisayar kapanınca içindekiler silinir.

Dosya uzantısı nedir, ne işe yarar?

Dosya adında noktadan sonra gelen bölümdür; "ninni.mp3" dosyasında "mp3" uzantıdır. Uzantı dosyanın türünü söyler ve bilgisayar dosyayı hangi programla açacağına ona bakarak karar verir. .docx ve .txt metin, .jpg ve .png görüntü, .mp3 ve .ogg ses, .mp4 ise video dosyasıdır.

Bit, bayt, KB, MB ve GB küçükten büyüğe nasıl sıralanır?

En küçük birim bittir ve 8 bit 1 bayt eder. Sonra sırasıyla kilobayt (KB), megabayt (MB), gigabayt (GB) ve terabayt (TB) gelir. Farklı birimlerdeki iki dosyayı karşılaştırırken önce birime, sonra sayıya bakılır: 900 KB, 2 MB’tan küçüktür.

Oyun 1 KB’ın 1000 mi 1024 bayt mı olduğunu soruyor mu?

Hayır. Ders kitapları ve kaynaklar bu konuda farklı değerler kullanabildiği için oyun dönüşüm katsayısı sormaz. Miktar karşılaştıran her sorunun cevabı iki hesapta da aynı çıkacak şekilde seçilmiştir; öğretmen kendi kitabındaki değeri anlatabilir.

Dosya sıkıştırma ne demektir?

Dosya ya da klasörlerin içinden hiçbir şey atmadan daha az yer kaplayacak biçimde paketlenmesidir. Sıkıştırılmış dosyalar genellikle .zip uzantısı taşır, belleğe daha kolay sığar ve internetle daha çabuk gönderilir. Kullanmak için paket açılıp dosyalar çıkarılır.

Oyun hangi sınıf için uygun?

Oyun ortaokul beşinci sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinin ilk temasına göre hazırlandı. Altıncı sınıfta konu tekrarı için de kullanılabilir; bilgisayarla erken tanışan dördüncü sınıf öğrencileri dosya türleri konusunu kolay seviyede oynayabilir.

Ders: Bilişim Teknolojileri | Seviye: 5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Kodlama Oyunları (10 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Kodlama Oyunları