Kişisel Bakım ve Hijyen Oyunu - El Yıkama, Diş, Öksürük

Kişisel Bakım ve Hijyen Oyunu, birinci ve ikinci sınıf öğrencilerinin temizlik alışkanlıklarını kısa, günlük sahneler üzerinden çalıştığı bir hayat bilgisi oyunudur. Ekrana tanıdık bir durum gelir: tuvaletten çıktın, kediyi sevdin, burnun akıyor, arkadaşın havlusunu unuttu. Çocuk üç ya da dört seçenekten doğru davranışı seçer. Altı konu vardır: ellerin ne zaman yıkanacağı, el yıkamanın adımları, ağız ve diş sağlığı, banyo ile tırnak, saç ve giysi bakımı, paylaşılmayan kişisel eşyalar, öksürük ve hapşırık kuralları.

Öğrenme Hedefleri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hayat Bilgisi programının Sağlığım ve Güvenliğim öğrenme alanına dayanır. Birinci sınıfta HB.1.2.1, sağlıklı büyüme ve gelişme için yapılması gerekenleri belirleyebilme; ikinci sınıfta HB.2.2.1, sağlıklı büyüme ve gelişme ile alışkanlıklar arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme. İki çıktının uygulama metni de kişisel bakımı, ağız ve diş sağlığını ve temizliği tek tek anar. Oyun bu yüzden yalnız doğru davranışı sormakla kalmaz, her cevabın ardından o davranışın vücudumuzu nasıl koruduğunu tek cümleyle söyler. Beslenme bu oyunda yoktur; sitedeki Sağlıklı Beslenme ve Dengeli Beslenme Tabağı oyunları o konuyu çalıştırır.

Nasıl Oynanır?

Öğretmen önce konuyu ve zorluğu seçer. Kolay seviye altı, orta seviye dokuz, zor seviye on iki soru getirir; Karışık seçildiğinde altı konunun soruları birlikte gelir. Soru ekranın üstünde kısa bir cümleyle yazılır, bazı sorularda sahnenin nesnesi büyük bir resimle gösterilir: bir kedi, bir otobüs, bir futbol topu. Resim cevabı söylemez; sabun ya da musluk hiçbir zaman ne zaman el yıkanır sorusunda çizilmez. Öğrenci şıklardan birine dokunur. İlk dokunuşta doğru seçim puan kazandırır; yanlış şık soluklaşır ve ikinci deneme hakkı verilir, ikinci yanlışta doğru şık gösterilir. Her sorunun sonunda beliren kısa açıklama davranışın nedenini anlatır ve öğretmene sınıfla konuşacağı bir cümle bırakır. Okumayı yeni söken öğrenciler için soruları öğretmenin yüksek sesle okuması önerilir; cümleler bu yüzden kısa tutuldu.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Kişisel Bakım ve Hijyen çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Birinci sınıf çocuğunun temizlik anlayışı çoğu zaman gözüne dayanır: el kirli görünüyorsa yıkanır, temiz görünüyorsa yıkanmaz. Mikrop ise görünmez. Oyunun ilk konusu bu yanılgı üzerine kuruldu. Kediyi sevmek, markette para vermek, otobüste demire tutunmak elleri kirletmiş gibi göstermez; her soruda "temiz görünüyor, yıkamam" şıkkı durur. Yanında bir de yarım temizlik şıkkı bulunur: yalnız suyla çalkalamak, peçeteyle silmek, ellerini pantolona sürmek ya da sabunu köpürtüp durulamadan bırakmak. Sabun kelimesini arayarak cevap bulan çocuk bu son tuzakta durur ve adımları düşünmek zorunda kalır. İkinci konu el yıkamanın sırasıdır: ıslat, sabun al, köpürterek ov, durula, kurula. En sık atlanan adım ovmaktır; ikinci sık hata köpüklü eli durulamadan kurulamaktır. Sonra ne gelir sorularında iki adım ilerisi, önce ne gelir sorularında iki adım gerisi her zaman seçenekler arasındadır. Hangi adımı unuttu sorularında bir çocuğun yaptıkları sayılır ve eksik adım bulunur. Kişisel eşyalar konusunda iki ters yanılgı ölçülür. Birincisi paylaşmanın her zaman iyi olduğudur; nezaket derslerinde öğrenilen bu kural havluda, tarakta ve diş fırçasında geçerli değildir. İkincisi yalnız ağza giren eşyaların kişisel sayılmasıdır; oysa tarak, saç fırçası ve tırnak makası ağza girmez ama yine paylaşılmaz. Ters yönde de dikkat edilir: top, hikâye kitabı, yapboz ve boya kalemi paylaşılır, cevabı paylaşmak olan sorular da vardır. Öksürük ve hapşırık konusunda en yaygın alışkanlık ağzı avuçla kapatmaktır. Avuca giden mikrop kapı koluna, sıraya, arkadaşın eline taşınır; mendil yoksa dirseğin içi kullanılır, kullanılmış mendil ise saklanmaz, çöpe atılır. Diş bakımında ağrımayan dişin de kontrol edilmesi, süt dişlerinin de fırçalanması ve gece fırçalamadan sonra yalnız su içilmesi çalışılır. Vücut bakımında çorabı ters çevirmek, teri parfümle örtmek ve lekeyi hırkayla saklamak gibi görüntüyü düzelten ama temizlemeyen davranışlar tuzak olarak yer alır. Kaynağa göre değişen iddialar bilerek oyuna alınmadı: el yıkamanın kaç saniye süreceği ya da diş fırçasının kaç ayda değişeceği hiçbir soruda geçmez.

Müfredat Uyumu

Kişisel temizlik ve hijyen: elleri sabun ve suyla yıkama, yemekten önce, tuvaletten sonra, hayvan sevdikten ve dışarıdan geldikten sonra el yıkama. El yıkamanın adımları ve sırası: ıslatma, sabun alma, parmak araları ile tırnak uçları dahil köpürterek ovma, durulama, kurulama. Ağız ve diş sağlığı: günde en az iki kez, sabah ve akşam fırçalama, süt dişlerinin bakımı, düzenli diş hekimi kontrolü, fırçanın saklanması. Vücut bakımı: banyo, tırnak kesimi, saç tarama, temiz iç çamaşırı, çorap ve giysi. Kişisel eşyaların ortak kullanılmaması: diş fırçası, havlu, tarak, tırnak makası. Öksürük ve hapşırık adabı: mendil ya da dirsek içi, mendilin çöpe atılması, hastayken dinlenme. Maarif Modeli Hayat Bilgisi, Sağlığım ve Güvenliğim öğrenme alanı, HB.1.2.1 ve HB.2.2.1; değerler D13 Sağlıklı Yaşam ve D18 Temizlik.

Öğretmenler İçin İpuçları

Derse bir parmak boya ya da yağlı krem deneyiyle başlayabilirsiniz: bir öğrencinin eline biraz krem sürüp üstüne toz boya serpin, sonra yalnız suyla, ardından sabunla yıkatın. Görünmeyen mikrobu görünür kılan bu deney ilk konunun yanılgısını tek seferde kırar. Oyundan sonra lavabonun yanına beş adımlı bir resimli kart asmak alışkanlığı sınıfta kalıcı yapar; öğrenciler kartı kendileri çizebilir. Kişisel eşyalar konusu için bir torbaya top, kitap, tarak, havlu ve diş fırçası koyup öğrencilere tek tek çektirin ve paylaşılır ya da paylaşılmaz diye iki gruba ayırtın. Öksürük kuralını dirseğe hapşırma provasıyla bitirin; küçük yaşta en iyi davranış taklitle öğrenilir. İkinci sınıfta her cevabın açıklamasını sınıfa okuyup "bu alışkanlık vücudumuza ne yapıyor?" sorusunu sormak HB.2.2.1'in ilişki kurma beklentisini karşılar.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu oyun hangi sınıflar ve hangi kazanım için?

Birinci ve ikinci sınıf içindir. Maarif Modeli Hayat Bilgisi programında birinci sınıfta HB.1.2.1, ikinci sınıfta HB.2.2.1 öğrenme çıktılarına dayanır; ikisi de kişisel bakımı, ağız ve diş sağlığını ve temizliği anar.

El yıkamanın adımları hangi sırayla yapılır?

Önce eller ıslatılır, sonra sabun alınır. Eller avuç içi, el sırtı, parmak araları ve tırnak uçları dahil köpürterek ovulur. Ardından köpük suyla durulanır ve en son eller temiz bir havluyla kurulanır.

Eller temiz görünüyorsa yine de yıkanmalı mı?

Evet. Mikroplar gözle görülmez. Tuvaletten sonra, yemekten önce, bir hayvanı sevdikten ya da dışarıdan geldikten sonra eller temiz görünse de sabunla yıkanır. Yalnız su ya da peçete yeterli değildir.

Hangi kişisel eşyalar paylaşılmaz?

Diş fırçası, havlu, tarak, saç fırçası ve tırnak makası paylaşılmaz; kullanılmış mendil, ağza alınan pipet ve ısırılmış yiyecek de öyle. Top, hikâye kitabı, yapboz ve boya kalemi ise paylaşılabilir. Oyun her iki yönü de sorar.

Mendil yokken nasıl hapşırılır?

Mendil yoksa dirseğin içine hapşırılır ya da öksürülür. Avuca hapşırmak mikrobu ele geçirir ve el dokunduğu her yere onu taşır. Mendil varsa ağız ve burun birlikte kapatılır, mendil hemen çöpe atılır ve eller yıkanır.

Ders: Hayat Bilgisi | Seviye: 1. - 2. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Hayat Bilgisi Oyunları (36 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Hayat Bilgisi Oyunları