Örüntünün Kuralı Oyunu - Tekrar Eden, Artan ve Azalan Örüntüler

Örüntünün Kuralı, birinci ve ikinci sınıf öğrencilerinin bir dizinin neden öyle sürdüğünü bulduğu bir akıllı tahta matematik oyunudur. Çocuk sıradaki öğeyi tahmin etmez; tekrar eden parçayı seçer, kurala uymayan şekle ya da sayıya dokunur, dizinin arttığına, azaldığına veya tekrarlandığına karar verir, büyüyen kare desenlerinde her adımda kaç kare eklendiğini sayar. Yanlış bir dokunuştan sonra kısa bir gerekçe açılır.

Öğrenme Hedefleri

Oyun Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ilkokul matematik programının iki öğrenme çıktısını hedefler. Birinci sınıftaki MAT.1.1.6 "Artan veya azalan sayı ve şekil örüntülerini çözümleyebilme" çıktısı ardışık ögeleri ve aralarındaki ilişkiyi belirlemeyi ister; programın uygulama notu ilk aşamada tekrar eden örüntülerle başlanmasını ve artma, azalma, tekrar etme durumlarının ayırt edilmesini önerir. İkinci sınıftaki MAT.2.1.5 "Sayı ve sayı temsiline dönüşen şekil örüntülerine dayalı çıkarım yapabilme" çıktısı ise varsayım kurmayı, gösterilen örneğin bu varsayıma uyup uymadığını sınamayı ve kuralı sözle ifade etmeyi kapsar. Sitedeki Örüntü Tamamlama oyunu yalnız dizinin son öğesini sorar; bu sayfa o sorunun öncesindeki beceriye, kuralın kendisine odaklanır.

Nasıl Oynanır?

Öğretmen önce konu ve zorluk seçer: Kolay tur altı, Orta dokuz, Zor on iki soru getirir. "Tekrar Eden Parça" konusunda üstte uzun bir şekil dizisi, altında üç kart durur; her kart dizinin başından alınmış kısa bir parçadır ve öğrenci sürekli yinelenen parçayı taşıyan karta dokunur. "Kurala Uymayan" konusunda altı kutudan birinde yanlış bir daire, kare, üçgen ya da yanlış bir sayı vardır. Üç şekilli parçalarda yinelenen bölüm üstte çerçeve içinde verilir, böylece hangi kopyanın bozulduğu tartışmasız olur. "Artıyor mu, Azalıyor mu?" konusunda sayı kartları, blok kuleleri ya da şekiller gösterilir ve alttaki üç düğmeden biri seçilir. İkinci sınıfa yönelik "Büyüyen Şekiller" konusunda birinci, ikinci ve üçüncü adımın kare desenleri yan yana çizilir; soru ya dördüncü veya beşinci adımdaki kare sayısını, ya kuralı, ya da bir arkadaşın söylediği kurala uymayan adımı ister. Oyun iki oyunculu bölünmüş ekranda da çalışır.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Örüntünün Kuralı çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Küçük yaşta en sık görülen hata, dizinin yalnız başına bakmaktır. Bir, iki, üç, bir, iki, üç dizisinde ilk üç sayı büyüdüğü için çocuk hemen "artıyor" der; bu yüzden tekrar eden soruların çoğu bilerek bir artış ya da azalışla açılır ve cevabı bulmak için dizinin sonuna kadar okumak gerekir. İkinci yaygın yanılgı, tekrar eden parçayı kısa kesmektir: daire, daire, kare diye süren bir desende "daire, kare" kartı cazip görünür. Kartların hepsi dizinin ilk şekliyle başlar ve yalnız dizide geçen şekilleri kullanır, en az biri dizinin başından kesilmiş yanlış uzunlukta bir parçadır; göz kararıyla eleme işe yaramaz. Parçanın iki katı ya da kaydırılmış hâli ise hiçbir zaman çeldirici olarak konmaz, çünkü onlar da diziyi üretir ve soru iki doğru cevaplı olurdu. Hatalı sayı sorularında yanlış sayı diziyi bozmaz, dizi yine hep büyür ya da hep küçülür; "sayılar büyüyor, sorun yok" diyen öğrenci hatayı kaçırır ve adım adım farka bakmayı öğrenir. Büyüyen kare desenlerinde iki tuzak şıkta bekler: her adımda yalnız bir kare eklemek ve ilk adımdaki kare sayısını kural sanmak. Şekiller renkle değil biçimle ayrıldığı için renk körü öğrenciler de bütün soruları çözebilir. Her cevap, testte çizimin kendisinden yeniden hesaplanarak denetlenir.

Müfredat Uyumu

Tekrar eden şekil ve sayı örüntüleri, örüntünün tekrar eden birimi ya da çekirdeği, birimin uzunluğu ve kaç kez yinelendiği. Kurala uymayan öğeyi bulma ve düzeltme. Artan, azalan ve tekrar eden örüntülerin ayırt edilmesi; birer, ikişer, üçer, dörder, beşer ve onar ritmik sayma ile kurulmuş diziler. Sayı temsiline dönüşen şekil örüntüleri: sütun, çift sütun, L ve U harfi biçimli desenler, artı işareti. Adım sayısı ile kare sayısı arasındaki ilişki, kuralın sözle ifadesi, bir varsayımın örnekler üzerinde sınanması. Birinci sınıf "Sayılar ve Nicelikler" teması ile ikinci sınıfın ilk temasına uyumludur; üçüncü sınıfta MAT.3.1.7 ile devam eden çalışmaya hazırlık sağlar.

Öğretmenler İçin İpuçları

Oyuna başlamadan önce sınıfta somut bir örüntü kurun: öğrencileri ayakta, oturarak, ayakta, oturarak sıralayın ve dizinin nerede bozulduğunu gösterecek bir gönüllü seçin. Tekrar eden parça sorularında öğrenciden seçtiği kartı parmağıyla dizinin üstünde yürütmesini isteyin; kart dizinin sonuna kadar uymuyorsa yanlış olduğunu kendisi görür. Artan ve azalan örüntülerde "bir sonrakine geçerken ne oldu?" sorusunu yüksek sesle sorun, yalnız ilk iki sayıya bakılmasın. Büyüyen şekillerde kareli kâğıda dördüncü adımı çizdirip karelerini saydırmak, şıklara bakmadan önce kuralı sözle söyletmek iyi bir alışkanlık kazandırır. Takım yarışmasında bir öğrenci cevabı seçsin, arkadaşı nedenini anlatsın; gerekçesini söyleyemeyen takım puanı paylaşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Örüntüde tekrar eden parça nedir?

Tekrar eden parça, dizide sırayla ve hiç değişmeden yinelenen en kısa öge grubudur. Daire, kare, daire, kare dizisinde parça "daire, kare"dir. Parçanın iki kopyası da diziyi üretir ama en kısa grup birim olarak kabul edilir.

Artan, azalan ve tekrar eden örüntü arasındaki fark nedir?

Artan örüntüde her öge bir öncekinden büyüktür, azalanda küçüktür. Tekrar eden örüntüde ise bir grup baştan başlar; bir, iki, üç, bir, iki, üç dizisi başta büyüyor gibi görünse de tekrar eden bir örüntüdür.

Kurala uymayan öge nasıl bulunur?

Önce dizinin çoğunluğunun uyduğu kural bulunur, sonra her öge bu kurala göre tek tek kontrol edilir. Sayılarda ardışık iki sayı arasındaki farka bakılır; dizinin hep büyümesi, hatalı bir sayı olmadığı anlamına gelmez.

Şekil örüntüsünde kural nasıl ifade edilir?

Her adımdaki kareler sayılır ve iki adım arasındaki fark bulunur. İki, dört, altı kare varsa kural "her adımda iki kare eklenir" diye söylenir. İlk adımdaki kare sayısı başlangıçtır, kural değildir.

Bu oyun Örüntü Tamamlama oyunundan nasıl ayrılır?

Örüntü Tamamlama dizinin son öğesini tahmin ettirir. Örüntünün Kuralı ise sıradaki öğeyi hiç sormaz; tekrar eden parçayı, bozulan yeri, dizinin yönünü ve büyüyen şeklin kuralını sorar. İkisi birlikte kullanılabilir.

Oyun hangi sınıflar için uygundur?

İlk üç konu birinci sınıf programına, "Büyüyen Şekiller" konusu ikinci sınıf programına göre hazırlanmıştır. Üçüncü sınıfta şekil örüntüleri konusuna girmeden önce tekrar olarak da kullanılabilir.

Ders: Matematik | Seviye: 1. - 2. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Matematik Oyunları (83 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Matematik Oyunları