Sivil Toplum Kuruluşları Oyunu - Kime Başvurulur, Nasıl Yardımlaşılır?

Sivil Toplum Kuruluşları, beşinci sınıf öğrencilerinin Kızılay, AKUT, TEMA, LÖSEV, Yeşilay ve Darüşşafaka gibi gönüllü kuruluşların ne iş yaptığını; mahallesindeki bir sorun için muhtarlığa mı, belediyeye mi, kaymakamlığa mı yoksa bir STK’ya mı gidileceğini öğrendiği bir sosyal bilgiler oyunudur. Her soru gerçek bir durum anlatır, cevaptan sonra gelen kısa açıklama da doğru adresin neden o olduğunu söyler.

Öğrenme Hedefleri

Oyun Maarif Modeli Sosyal Bilgiler beşinci sınıf programının iki öğrenme çıktısına dayanır. Birincisi SB.5.4.4: bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme. Programın kendisi dört adresi adıyla sayar — muhtarlık, belediye, kaymakamlık ve sivil toplum kuruluşu — ve okul yolundaki tabela ile kasisi, mahallenin güzelleştirilmesini, ihtiyaç sahiplerine yardımı, sahipsiz hayvanları örnek verir. Oyunun sorularının çoğu bu örneklerden kuruldu. İkincisi SB.5.1.3: toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme. Bu bölümde öğrenci bir sosyal sorumluluk projesinin görev gruplarını (yönetici, ihtiyaç saptama, kaynak belirleyici, kampanya sorumlusu, faaliyet yürütücüleri) tanır; imece, kermes ve askıda ekmek gibi gelenekleri ayırt eder; karşılık beklemeden yapılan yardımı para karşılığı yapılan bir işten ayırır.

Nasıl Oynanır?

Önce konu, sonra zorluk seçilir. Kolay turda altı, ortada dokuz, zorda on iki soru gelir. Hangi STK Yardım Eder konusunda bir ihtiyaç anlatılır — depremzedeye çadır, hastaneye kan, erozyona fidan, denize temizlik, lösemili çocuğa destek, başarılı öğrenciye burs — ve dört kuruluştan doğrusu seçilir. Kurum mu, STK mı konusunda şıklar her soruda aynı dört adrestir: muhtarlık, belediye, kaymakamlık ve bir sivil toplum kuruluşu. Öğrenci hem devletin mi yoksa gönüllülerin mi işi olduğuna hem de devletin hangi kademesinin sorumlu olduğuna karar verir. Yardımlaşma ve Dayanışma konusu sınıfta yapılacak bir projenin adımlarını, yardımın nasıl yapılması gerektiğini ve toplumumuzun yardımlaşma geleneklerini sorar. Bazı sorularda tahtaya çadır, damla, filiz ya da dalga gibi büyük bir sembol gelir. Karışık seçenek üç konudan birlikte soru çeker.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Sivil Toplum Kuruluşları çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Beşinci sınıf öğrencisi Kızılay’ın adını bilir ama TEMA ile WWF-Türkiye’nin, TEV ile TEGV’in ne yaptığını çoğu zaman karıştırır. Bu yüzden her sorunun seçeneklerinde cevapla aynı alanda çalışan en az bir başka kuruluş bilerek durur: erozyon sorusunda yaban hayatını koruyan vakıf, burs sorusunda okul dışı etkinlik yapan vakıf, kan bağışı sorusunda lösemili çocuklara destek olan vakıf. Öğrenci doğayla ilgili tek seçeneği bulup geçemez; kuruluşun gerçekte ne yaptığını bilmek zorundadır. İkinci zorluk resmî kurumlarla gönüllü kuruluşların ayrımıdır. Muhtar çoğu isteği belediyeye iletebilir, bu yüzden çocuk her sorunun cevabını muhtarlık sanabilir. Oyunun soruları “kimin görevi, kim yapar” diye kurulur ve açıklamalar iletmek ile yapmak arasındaki farkı her seferinde söyler: kasisi belediye yapar, ilçede selden sonra devlet kurumlarını kaymakam bir araya getirir, ihtiyaç sahibi aileleri en yakından muhtar tanır, kan bağışını Kızılay toplar. Cevaplar dört adrese dengeli dağıtıldı; aynı tuşa basan öğrenci kazanamaz. Üçüncü karar yardımın kendisiyle ilgilidir. Hasta komşunun alışverişini yapmak bir yardımlaşmadır, aynı işi para karşılığı yapmak değildir. Oyun bu ikisini aynı soruda yan yana koyar; böylece “iyi görünen seçeneği işaretle” kestirmesi kapanır ve karşılıksızlık düşüncesi ölçülür. Yardım alan arkadaşın adının gizli tutulması, proje fikrinin sınıfın ortak kararıyla seçilmesi ve zayıf bir fikrin susturulmak yerine güçlendirilmesi de sorulur. Bunlar programın müzakere ve iş birliği vurgusunun sınıf içindeki karşılığıdır. İçerikte siyasi bağlantılı kuruluşlara ve güncel tartışmalara yer verilmedi; yalnız herkesin tanıdığı, uzun yıllardır çalışan kuruluşlar ve resmî kurumların yasal görevleri soruldu.

Müfredat Uyumu

Sivil toplum kuruluşları ve çalışma alanları: Türk Kızılay (afet sonrası barınma ve beslenme, kan bağışı), AKUT Arama Kurtarma Derneği (enkazda ve doğada arama kurtarma), TEMA Vakfı (erozyonla mücadele, ağaçlandırma), WWF-Türkiye (yaban hayatı ve yaşam alanları), TURMEPA (deniz ve kıyı temizliği), LÖSEV (lösemili çocuklar ve aileleri), Türkiye Yeşilay Cemiyeti (sigara, alkol ve teknoloji bağımlılığı), Darüşşafaka (anne ya da babasını kaybetmiş çocukların eğitimi), Türk Eğitim Vakfı (burs), Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (okul dışı eğitim etkinlikleri). Başvuru adresleri: muhtarlık (mahallenin seçilmiş temsilcisi, ihtiyaç sahiplerini tanıma, sorunları iletme), belediye (kasis, trafik levhası, park, sokak ağaçlandırması, sahipsiz hayvan bakımevi), kaymakamlık (ilçede devleti temsil, devlet dairelerini denetleme, afet sonrası eşgüdüm, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı). Yardımlaşma ve dayanışma: sosyal sorumluluk projesinin beş görev grubu, karşılıksız yardım ile ücretli iş farkı, yardım alanın onurunu koruma, ortak karar ve müzakere, imece, kermes, askıda ekmek, afetlerde toplumsal birlik.

Öğretmenler İçin İpuçları

Programın önerdiği performans görevi bu oyunla iyi birleşir: oyundan önce sınıfla birlikte okul ve mahalle çevresindeki sorunları tahtaya listeleyin, oyundan sonra her sorunun yanına başvurulacak kurumu ve başvuru yolunu yazdırın. Ortaya çıkan tablo bilgi kartına, afişe ya da sınıf panosuna dönüşebilir. Kurum mu, STK mı konusunu oynarken bir öğrenciye muhtar, birine belediye başkanı, birine kaymakam, birine de bir derneğin gönüllüsü rolünü verin; her soruda “Bu iş kimin?” diye sorup doğru kişinin el kaldırmasını bekleyin. Hangi STK konusundan sonra öğrencilerden bir kuruluşun resmî internet sitesini incelemelerini ve bulduklarını en az iki kaynaktan doğrulamalarını isteyebilirsiniz; program da bilgilerin resmî sitelerle karşılaştırılmasını önerir. Yardımlaşma ve Dayanışma konusu, sınıfın kendi sosyal sorumluluk projesine başlamadan önce görev dağılımını konuşmak için iyi bir giriştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sivil toplum kuruluşu (STK) ile resmî kurum arasındaki fark nedir?

Resmî kurumlar devlete bağlıdır ve görevleri kanunla belirlenir; muhtarlık, belediye ve kaymakamlık bunlardandır. Sivil toplum kuruluşları ise gönüllülerin kurduğu, kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıflardır. Kızılay, TEMA, LÖSEV ve Yeşilay birer STK’dır.

Okul yolundaki bir sorun için muhtarlığa mı, belediyeye mi başvurulur?

Muhtar mahallenin isteklerini dinler ve ilgili kuruma iletir. Kasis yapmak, levha koymak, parkı onarmak gibi işleri ise belediye yapar. Bu yüzden oyunda sorular “kimin görevi” diye sorulur ve açıklama iletmek ile yapmak arasındaki farkı anlatır.

TEV ile TEGV aynı vakıf mı?

Hayır. Türk Eğitim Vakfı (TEV) başarılı ama maddi imkânı kısıtlı öğrencilere burs verir. Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV) ise çocuklara okul saatleri dışında gönüllülerle eğitim etkinlikleri yapar. Adları benzediği için oyunda birbirinin çeldiricisi olarak yer alırlar.

Sosyal sorumluluk projesinde hangi görevler vardır?

Program beş görev grubu önerir: işi planlayıp görevleri dağıtan yönetici, neye ihtiyaç olduğunu araştıran ihtiyaç saptama, malzeme ve destek bulan kaynak belirleyici, projeyi duyuran kampanya sorumlusu ve işi sahada yapan faaliyet yürütücüleri.

Oyun hangi kazanımlara uygundur?

Sosyal Bilgiler beşinci sınıf SB.5.4.4 (ihtiyaç ve sorun karşısında başvurulabilecek kurumlar) ve SB.5.1.3 (toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma) çıktılarına uygundur. Yönetim birimlerini, seçilen ve atanan yöneticileri soran Vatandaşlık ve Demokrasi oyunuyla birlikte oynanabilir.

Ders: Sosyal Bilgiler | Seviye: 5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Sosyal Bilgiler Oyunları (29 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Sosyal Bilgiler Oyunları