Uzamsal İlişkiler Oyunu - Sağında, Solunda, Altında, Üstünde

Uzamsal İlişkiler, birinci sınıf öğrencilerinin bir resimdeki nesnenin nerede durduğunu anlatan sözcükleri tanıdığı bir akıllı tahta matematik oyunudur. Her soruda küçük bir sahne çizilir; masa, kutu, duvar, ağaç ya da çiçek gibi bir referans nesnesinin çevresinde aynı türden üç dört nesne durur. Çocuk "Masanın ALTINDAKİ oyuncağa dokun" gibi kısa bir yönergeyi dinler ya da okur ve doğru nesneye parmağıyla dokunur.

Öğrenme Hedefleri

Oyun Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli birinci sınıf matematik programındaki MAT.1.3.1 "Hedefe ulaşmak için mesafeleri ve yönleri içeren yönergeleri çözümleyebilme" öğrenme çıktısına hizmet eder. Bu çıktı "Nesnelerin Geometrisi" temasında yer alır ve içerik çerçevesi Uzamsal İlişkiler olarak adlandırılır. Programın anahtar kavramları arasında referans noktası, altında, üstünde, arasında, önünde, arkasında, yakında, uzakta, içinde, dışında, sağında ve solunda sayılır. Öğrenci bir nesnenin konumunu başka bir nesneye göre belirler, konum bildiren ifadeyi resimle eşler ve aynı resmin farklı bir kişiye göre nasıl anlatılacağını fark eder. Sitedeki Yön Bulmaca oyunu aynı çıktının öteki yarısını, yani oklarla hedefe giden bir yolu adım adım kurmayı çalıştırır; bu oyun ise yol kurdurmaz, konum sözcüklerinin anlamını ölçer.

Nasıl Oynanır?

Öğretmen önce bir konu ve zorluk seçer. Kolay tur altı, orta tur dokuz, zor tur on iki soru getirir. Yedi konu vardır: Altında mı, Üstünde mi; İçinde mi, Dışında mı; Önünde mi, Arkasında mı; Sağında mı, Solunda mı; Arasında; Yakında mı, Uzakta mı ve Kimin Sağı. Karışık seçildiğinde sorular bütün konulardan gelir. Ekranın üstünde tek satırlık yönerge durur; ilişkiyi anlatan sözcük büyük harfle yazılmıştır, böylece henüz akıcı okumayan çocuk da sözcüğün şeklini tanıyabilir ya da öğretmen yönergeyi yüksek sesle okur. Çocuk resimdeki nesnelerden birine dokunur. Doğru cevapta nesne yeşille işaretlenir, yanlışta kırmızı olur ve kısa bir açıklama açılır. Cevap kesinleştikten sonra bütün nesnelerin adları görünür; tahtada iki ya da dört takım aynı anda yarışabilir.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Uzamsal İlişkiler çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Birinci sınıfta en sık görülen hata ilişkinin yönünü karıştırmaktır. Çocuk "altında" sözcüğünü duyar ama "üstünde" olanı gösterir; "sağında" denince sola bakar. Bu yüzden oyunun her sahnesinde cevabın tam tersi olan bir nesne de bulunur: masanın altındaki oyuncak sorulurken masanın üstünde de bir oyuncak durur, çemberin içindeki top sorulurken dışarıda bir top daha vardır. Tahminle doğru cevaba ulaşmak böylece zorlaşır. İkinci tuzak, konuma benzeyen ama aynı olmayan yerlerdir. Masanın yanında duvardaki rafta duran bir oyuncak da yukarıdadır, fakat masanın üstünde değildir; yerde, masanın hemen yanında duran bir oyuncak da aşağıdadır, fakat masanın altında değildir. Kabın kenarına değen bir nesne içeride sayılmaz. İki ağaçtan yalnız birinin yanında duran hayvan onların arasında değildir. Sağ ve sol ayrıca ele alınır. Ağaç ya da çiçek gibi yüzü olmayan bir nesnenin sağı, resme bakan çocuğun sağıdır. Bize bakan bir arkadaşın sağ eli ise bizim solumuzda kalır; Kimin Sağı konusu tam bu farkı çalıştırır ve soruyu yalnız kişinin kendi elleriyle sorar, çünkü "arkadaşının sağındaki" gibi bir ifade iki türlü anlaşılabilir. Sorularda nesnenin adı hiç geçmez ve bir sahnedeki bütün adaylar aynı türdendir; hepsi hayvan ya da hepsi oyuncaktır. Cevap yalnız konuma bakarak bulunur.

Müfredat Uyumu

Konum bildiren ifadeler: altında, üstünde, içinde, dışında, önünde, arkasında, sağında, solunda, arasında, yakında, uzakta. Referans noktası: bir nesnenin yerini başka bir nesneye göre anlatma. Bakış açısı: karşımızdaki kişinin sağı ile bizim sağımız arasındaki fark. Birinci sınıf matematik "Nesnelerin Geometrisi" teması, Uzamsal İlişkiler içerik çerçevesi. Hayat Bilgisi dersindeki yön ve güvenlik etkinlikleriyle, okul öncesindeki konum oyunlarıyla da bağ kurar.

Öğretmenler İçin İpuçları

Oyundan önce sınıfta kısa bir beden etkinliği yapın: bir sandalye koyun ve öğrencilerden sırayla sandalyenin önüne, arkasına, yanına geçmelerini isteyin. Ardından bir kutunun içine ve dışına kalem bıraktırın. Sağ ve sol için öğrencilerin sağ bileklerine renkli bir bant ya da küçük bir çıkartma takmak çok işe yarar. Kimin Sağı konusuna geçmeden önce iki öğrenciyi yüz yüze durdurun ve ikisine de sağ ellerini kaldırtın; sınıf, kalkan ellerin karşıdan bakınca farklı taraflarda durduğunu kendi gözüyle görür. Yanlış cevaplardan sonra açıklamayı birlikte okuyun ve aynı soruyu tersine çevirin: "Peki masanın üstünde ne var?" Takım yarışmasında cevap veren öğrencinin, dokunduğu nesnenin yerini tam bir cümleyle söylemesini isteyin. Teneffüsten dönünce bahçede gördükleri bir şeyin yerini arkadaşlarına tarif etmeleri, öğrendiklerini gündelik hayata taşımanın en kolay yoludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Uzamsal ilişkiler hangi sınıfta ve hangi kazanımda işlenir?

Maarif Modeli birinci sınıf matematik programında, "Nesnelerin Geometrisi" temasındaki MAT.1.3.1 öğrenme çıktısı kapsamında işlenir. İçerik çerçevesi Uzamsal İlişkiler adını taşır ve konum, yön ile referans noktası kavramlarını içerir.

Sağ ve sol neye göre söyleniyor?

Ağaç, çiçek ya da paket gibi yüzü olmayan bir nesnenin sağı ve solu, resme bakan çocuğa göredir. Resimdeki kişi bize bakıyorsa onun sağ eli bizim sol tarafımızda kalır; oyunda bu durum ayrı bir konuda ve yalnız kişinin elleri üzerinden sorulur.

Önünde ve arkasında resimde nasıl anlaşılır?

Arkada duran nesnenin bir kısmı öndeki nesnenin arkasında saklanır, çoğu zaman yalnız üst kısmı görünür. Önde duran nesne ise tamamen görünür ve arkadaki nesnenin bir bölümünü kapatır.

Oyun okuma bilmeyen öğrenciler için uygun mu?

Yönergeler tek satırdır ve ilişki sözcüğü büyük harfle yazılır. İlk haftalarda öğretmen yönergeyi yüksek sesle okuyabilir; cevap resimde bir nesneye dokunarak verildiği için yazma gerekmez.

Yön Bulmaca oyunundan farkı nedir?

Yön Bulmaca bir karakteri oklarla hedefe götürme, yani yol planlama üzerinedir. Uzamsal İlişkiler ise altında, içinde, arasında gibi konum sözcüklerinin anlamını resim üzerinde sorar; iki oyun aynı kazanımın iki farklı yarısını tamamlar.

Ders: Matematik | Seviye: 1. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Matematik Oyunları (83 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Matematik Oyunları