Bütün, Yarım ve Çeyrek Oyunu - Eşit Parça Kuralı

Bütün, Yarım ve Çeyrek, ikinci sınıf öğrencilerinin kesir sembolü kullanmadan, yalnız modeller üzerinden bütün, yarım ve çeyrek kavramlarını ayırdığı bir matematik oyunudur. Ekranda dört şekil belirir ve öğrenci doğru olana dokunur. İki konu vardır: kavramları tanıma ve eşit parça kuralı.

Öğrenme Hedefleri

MEB Matematik ikinci sınıf kazanımını hedefler: bütün, yarım ve çeyrek arasındaki ilişkileri modeller üzerinden açıklama. İkinci sınıfta kesir sembolü henüz kullanılmaz; kazanım sözcüklerle ve şekillerle yürür. Sitedeki Kesir Pizza oyunu sembolle çalışır ve paydası ona kadar çıkar, Kesir Şeridi ile Birim Kesirler oyunları ise üçüncü ve dördüncü sınıfta pay, payda ve sayı doğrusu üzerinden ilerler. Üçünde de dilimler her zaman eşit çizilir. Bu oyunun açtığı iki şey orada yoktur: ikinci sınıfın kendi sözcükleri ve eşit parça kuralı.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki soru getirir. Ekranda iki satır iki sütun hâlinde dört dikdörtgen belirir; her biri farklı sayıda parçaya bölünmüş ve bir bölümü boyanmıştır. Bütün, Yarım, Çeyrek konusunda istenen kavramı gösteren şekle dokunulur. Parçalar Eşit mi konusunda dört şeklin hepsi aynı sayıda parçaya bölünmüştür ve yalnız birinin parçaları eşittir; soru yine yarımı ya da çeyreği ister. Cevap verildikten sonra gelen kısa açıklama, şeklin kaç parçaya bölündüğünü ve parçaların eşit olup olmadığını söyler.

Bu Oyun Neden Faydalı?

Bu konuda çocuğun yaptığı hata sayma hatası değil, bakma hatasıdır: parçaların sayısını sayar ama eşit olup olmadıklarına bakmaz. İkiye bölünmüş her şekli yarım, dörde bölünmüş her şekli çeyrek sanır. Oysa bir şekli ikiye bölmek onu yarıya bölmek değildir; yarım olabilmesi için iki parçanın eşit olması gerekir. Bu kural sınıfta çoğu zaman söylenir ama hiç sınanmaz, çünkü ders kitaplarındaki bütün çizimlerde parçalar zaten eşittir. Çocuk eşit olmayan bir bölmeyi hiç görmediği için kuralın neyi engellediğini de anlamaz. Oyunun ikinci konusu tamamen bu boşluğu doldurmak için vardır. Orada dört şeklin hepsi aynı sayıda parçaya bölünmüştür; ayrım yalnız parçaların eşitliğindedir. Parça sayan çocuk dördünü de aday görür ve karar veremez. Bazı şekillerde bölme çizgisi neredeyse ortadadır ama tam ortada değildir; bu maddeler bilerek konmuştur, çünkü kuralın gerçekten gözle ölçmeyi gerektirdiğini gösterirler. İkinci mesele kavramlar arasındaki ilişkidir. Çeyrek yalnız başına öğrenilecek bir sözcük değildir; yarımın yarısıdır ve iki çeyrek bir yarım eder. Bu yüzden birinci konudaki her sahnede hem yarım hem çeyrek bulunur; çocuk ikisini yan yana görmeden aralarındaki ilişkiyi kuramaz. Bir soru bunu doğrudan sorar ve dört eş parçanın ikisi boyalı bir şekli yarım olarak tanıtır. Üçüncü olarak sözcük seçimi de bilinçlidir. Ekranda hiçbir yerde kesir sembolü geçmez, çünkü ikinci sınıf programında henüz yoktur. Çocuk yarım ve çeyreği önce nesne ve şekil olarak tanır; sembol üçüncü sınıfta gelir ve o zaman bu somut temelin üstüne oturur. Öğretmen için asıl kazanç şudur: oyun sınıfa bir kâğıt katlama etkinliği önerir ve etkinlik doğrudan sınanır. Bir kâğıdı ortadan katlamak ile gelişigüzel katlamak arasındaki fark, ekranda sorulan her sorunun somut karşılığıdır.

Müfredat Uyumu

Bütün kavramı: hiç bölünmemiş ya da bütün parçaları alınmış şekil. Yarım: bütünün iki eş parçasından biri. Çeyrek: bütünün dört eş parçasından biri. Üç çeyrek: dört eş parçadan üçü. İlişkiler: iki çeyreğin bir yarım, dört çeyreğin bir bütün etmesi; çeyreğin yarımın yarısı olması. Eşit parça kuralı: bir şekli ikiye bölmenin yarıya bölmek anlamına gelmemesi, parçaların eşit olması koşulu. Kesir sembolünün ikinci sınıfta kullanılmaması. İlkokul ikinci ve üçüncü sınıf matematik kesirlere giriş konusuyla uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Bu oyun bir kâğıt katlama etkinliğiyle başlamalı. Her öğrenciye iki eş dikdörtgen kâğıt verin. Birincisini tam ortadan katlatıp açtırın, ikincisini gelişigüzel bir yerden katlatıp açtırın. İkisinde de iki parça vardır; sınıfa hangisinin yarım olduğunu sordurun. Katlanan kâğıdın iki yarısını üst üste koydurmak eşitliği elle gösterir ve bu, ekrandaki bütün soruların somut karşılığıdır. Çeyrek için aynı kâğıdı bir kez daha katlatın; çocuklar çeyreğin yarımın yarısı olduğunu kendi elleriyle görür. İki çeyreği yan yana koyup bir yarımla karşılaştırtın. Sınıfa elma ya da karpuz getirebilirseniz ikiye bölerken bilerek eşit olmayan bir kesim yapın ve yarım olup olmadığını tartıştırın; bu tartışma dersi taşıyan andır. Tur sırasında ikinci konuda cevabı açmadan önce sınıfa bölme çizgisinin tam ortada olup olmadığını söyletin. Turdan sonra her öğrenciden defterine bir dikdörtgen çizip yarıma, bir başkasını çeyreğe bölmesini ve parçalarını ölçerek denetlemesini isteyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Yarım ne demektir?

Bir bütünün iki eş parçasından biridir. Önemli olan parça sayısı değil, parçaların eşit olmasıdır: bir şekli ikiye bölmek onu yarıya bölmek anlamına gelmez.

Çeyrek ne demektir?

Bir bütünün dört eş parçasından biridir. Çeyrek aynı zamanda yarımın da yarısıdır; iki çeyrek bir yarım, dört çeyrek bir bütün eder.

İkiye bölünmüş her şekil yarımı gösterir mi?

Göstermez. Parçalar eşit değilse şekil yarımı göstermez. Bir kâğıdı gelişigüzel bir yerden katlarsanız yine iki parça elde edersiniz ama hiçbiri yarım değildir; ölçüt eşitliktir.

Bu oyunda neden kesir sembolü yok?

Çünkü ikinci sınıf programında kesir sembolü henüz kullanılmaz. Kazanım bütün, yarım ve çeyreği modeller ve sözcükler üzerinden kurar; sembol üçüncü sınıfta gelir ve bu somut temelin üstüne oturur.

İki çeyrek bir yarım eder mi?

Eder. Bir bütün dört eş parçaya bölündüğünde iki parça, şeklin tam yarısını kaplar. Bu ilişkiyi görmek için yarım ve çeyrek şekillerinin yan yana durması gerekir; oyun bunu her soruda sağlar.

Bu konu sınıfta nasıl çalışılır?

En etkili yol kâğıt katlamaktır. Bir kâğıdı tam ortadan, bir başkasını gelişigüzel katlatıp açtırın; ikisinde de iki parça vardır ama yalnız biri yarımdır. Katlanan parçaları üst üste koymak eşitliği elle gösterir.

Ders: Matematik | Seviye: 2. - 3. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Matematik Oyunları (51 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Matematik Oyunları