Gölge Dedektifi: Işıkla Deney Oyunu

Gölge Dedektifi, bir ışık kaynağı ile opak cismin yerini değiştirerek perdede istenen gölgeyi oluşturduğunuz bir deney tahtasıdır. Kaynak, cisim ve perde yandan gösterilir. Kesikli pembe çizgi hedef gölgeyi belirtir; koyu çizgi ise ışığı açtığınızda gözlenen gölgedir. Gölgenin Boyu ve Gölgenin Yeri konularında on ikişer görev vardır. Öğrenci bir düzen seçer, ışığı açar, hedefle karşılaştırır ve gerekirse değişiklik yapar. Oyun süre baskısı olmadan tek ekranda çalışır. Sınıf aynı düzene ilişkin farklı tahminler söyleyebilir; öğretmen bu tahminleri deneyerek karşılaştırabilir.

Öğrenme Hedefleri

Öğrencinin yaptığı işlem yalnız gölge büyür veya küçülür demek değildir. Cisim kaynağa yaklaştığında büyüyen gölgeyi, aynı perde ve aynı cisim boyu korunurken görür. Kaynağın yüksekliği değişince gölgenin merkezinin karşı yönde kayabildiğini izler. Gölge boyu ile gölgenin yeri ayrı ölçülerdir: iki düzenin gölgeleri aynı uzunlukta olsa bile perdedeki konumları farklı olabilir. Gölgenin Yeri görevlerinde her iki koşul birlikte sağlanmalıdır. Sayısal hedefler karşılaştırmayı kolaylaştırır; kullanılan birimler bu çizim modeline aittir. Gerçek bir düzenekteki santimetre ölçüleri olarak sunulmaz.

Nasıl Oynanır?

Ayarlardan konu seçip tahtayı açın. Cismin kaynaktan uzaklığı üç, dört veya altı birim olabilir. Konum görevlerinde ışık kaynağını eksi bir, sıfır veya artı bir yükseklikte de deneyebilirsiniz. Eksi değer orta çizginin altını, artı değer üstünü gösterir. Işığı aç ve gözle düğmesi seçilen düzenin ışınlarını ve gölgesini gösterir. Gölgeyi kontrol et hedefin sağlanıp sağlanmadığını denetler. Bir ayar değiştiğinde önceki gözlem kaldırılır; yeniden ışık açmadan başarı verilmez. Geri al düzeni ve ona ait gözlemi birlikte getirir. Sıfırla aynı görevde başlangıç düzenine döner.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Gölge Dedektifi çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Işık ve Gölge oyunu kaynakları, maddeleri ve gölgenin oluşumunu sorularla çalıştırır. Burada öğrenci cevabı seçenekler arasından bulmak yerine bir düzen kurar. Işık doğrusal yollarla, cismin üst ve alt kenarlarından geçirilerek perdeye kadar çizilir. Çizim ile sayısal gölge aynı geometrik modelden gelir. Bu bağlantı, doğru görünen bir etiketin yanlış bir şekli gizlemesini önler. Bir düzen hedefi sağlamazsa tahta kaybolmaz; öğrenci tek bir değişkeni değiştirerek yeniden deneyebilir. Öğretmen aynı anda iki ayarı değiştirmek yerine önce birini sabit tutmanın karşılaştırmayı nasıl kolaylaştırdığını tartıştırabilir.

Müfredat Uyumu

Dördüncü ve beşinci sınıflara editoryal olarak önerilen ışık ve gölge çalışmasıdır. Kaynak noktasal, cisim opak bir doğru parçası, perde ise cisme paralel kabul edilir. Geniş ışık kaynakları, yarı gölge, ışığın şiddeti, renk ve malzeme geçirgenliği bu modelde hesaplanmaz. Doğrulanmamış bir resmî kazanım kodu veya bütün fen programını karşılama iddiası yazılmaz. Ekrandaki ideal model fiziksel gözlemden önce tahmin kurmaya veya gözlemden sonra ilişkiyi açıklamaya yardımcı olabilir. Öğrencinin gerçek deney düzeneği kurma ve ölçme becerisinin tamamlandığı, ekrandaki başarı puanından çıkarılmaz.

Öğretmenler İçin İpuçları

Önce Gölgenin Boyu konusunu seçip ışığı orta yükseklikte tutun. Cismi kaynağa yaklaştırmadan önce gölgenin ne olacağını söyleyin, sonra ışığı açın. Perdeye yakınlaşmanın sonucunu ayrı bir denemede inceleyin. Konum görevlerinde gölge boyu doğruysa cismin yerini koruyarak yalnız kaynağın yüksekliğini değiştirin. Çizimdeki kesikli hedef ile düz gölgeyi hem boy hem merkez açısından karşılaştırın. Seçicilere Tab ile erişilir; yön tuşlarıyla değer değiştirilip düğmeler Enter veya boşlukla kullanılabilir. Çalışma yaprağı gerçek görevlerden altı örnek, boş düzen çizimleri ve ayrı sayfada örnek ayarlarla açıklama sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

Cisim kaynağa yaklaşınca ne olur?

Bu sabit perde ve nokta kaynak modelinde cisim kaynağa yaklaştıkça gölge büyür. Diğer koşulların da korunması gerekir.

Neden yeniden ışığı açmalıyım?

Bir ayar değişince eski gözlem artık yeni düzene ait değildir. Kontrol yeni düzene ait gözlem ister.

Eksi yükseklik ne demek?

Çizimin orta yatay çizgisinin altındaki konumdur. Gölgenin aşağı veya yukarı kaymasını anlatmak için kullanılır.

Yarı gölge gösteriliyor mu?

Hayır. Noktasal kaynak kullanılır; geniş kaynakların yarı gölge alanı bu sürümün kapsamı değildir.

Başarı nasıl puanlanır?

Gözlenen gölge hedef boyu ve gerekiyorsa hedef merkezi sağladığında bir puan verilir. Tamamlanan görev tekrar puanlanmaz.

Ders: Fen Bilimleri | Seviye: 4. - 5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Fen Bilimleri Oyunları (44 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Fen Bilimleri Oyunları