Hava Olayları Oyunu - Semboller, Tedbirler ve Gözlem

Hava Olayları ve Gözlem Günlüğü, birinci sınıftan üçüncü sınıfa kadar öğrencilerin hava durumu sembollerini tanıdığı, havaya uygun hazırlık yapmayı öğrendiği ve hava durumu ile mevsimi birbirinden ayırdığı bir hayat bilgisi oyunudur. Semboller ekranda büyük çizilir ve öğrenci üç seçenekten birini işaretler.

Öğrenme Hedefleri

MEB Hayat Bilgisi ikinci sınıf kazanımını hedefler: hava olaylarını gözlemleme, hava durumu sembollerini tanıma ve mevsime uygun tedbir alma. Sitedeki Mevsimler ve Aylar oyunu ayların ve mevsimlerin adını ile sırasını çalıştırır, Mevsimlerin Oluşumu oyunu ise dördüncü sınıfta Dünya’nın eksen eğikliğini inceler. İkisi de mevsim eksenindedir. Hava durumu ise bambaşka bir şeydir: bugünün, bu saatin durumu. Aradaki fark bu oyunun üçüncü konusunun tamamını oluşturur ve ileride iklim konusunun üstüne kurulacağı temel ayrımdır.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki soru getirir. Sembolleri Tanı konusunda ekrana büyük bir hava durumu sembolü gelir ve neyi gösterdiği sorulur; seçenekler her zaman birbirine yakın havalardan seçilir. Bugün Ne Giysem konusunda bir hava verilir ve o havaya uygun giysi, eşya ya da davranış sorulur. Hava mı Mevsim mi konusunda sembol yoktur; hava durumunun ne olduğu, sisin nasıl oluştuğu, karın ve dolunun farkı gibi sorular gelir. Her cevaptan sonra gelen kısa açıklama, o hava olayının nasıl oluştuğunu da anlatır.

Bu Oyun Neden Faydalı?

Bu konuda en kalıcı yanılgı, hava durumu ile mevsimin eş anlamlı sanılmasıdır. Çocuk kışın kar yağdığını, yazın sıcak olduğunu öğrenir ve bunu bir kural hâline getirir; kış mevsiminde güneşli bir gün gördüğünde ya şaşırır ya da "demek kış bitmiş" diye düşünür. Oyunun üçüncü konusu bu ayrımı iki yönden birden kurar: kışın güneşli bir gün olabilir ve yazın da yağmur yağabilir. Tek yön sorulsaydı çocuk yalnızca yeni bir ezber kurardı. Ayrımın özü şudur: hava durumu bugünün, hatta bu saatin durumudur ve aynı gün içinde bile değişebilir; mevsim ise aylarca süren bir dönemdir ve o dönemin genel havasını anlatır, her gününü değil. İkinci yanılgı sis ile dumanın karıştırılmasıdır. Gözle bakıldığında ikisi benzer görünür, ama kaynakları bambaşkadır. Sis aslında yere inmiş bir buluttur; havadaki su buharı soğuyup küçük damlacıklara dönüşür. Duman ise bir şeyin yanmasından çıkar ve kokusu vardır. Oyunda sis ayrı bir soru olarak tanımlanır ve hemen ardından duman ile farkı sorulur. Sembol tarafında da sessiz bir tasarım kararı vardır. Bir bulut sembolünün seçenekleri "Bulutlu, Az bulutlu, Sisli" biçiminde yazılır; "Karlı" gibi uzak bir seçenek konmaz. Uzak bir seçenek çeldirici değildir, çünkü sembolü hiç okumayan çocuk bile onu eler ve soru kimseyi ölçmemiş olur. Komşu havalar konduğunda soruyu ancak sembole gerçekten bakan çocuk geçer. Tedbir konusunun da bir özelliği vardır: sorular yalnız giysi sormaz, davranış da sorar. Gök gürültülü sağanakta açık alanda ağaç altında beklememek, siste araçların bizi geç göreceğini bilmek ve buzda küçük adımlarla yürümek bu konunun parçasıdır. Öğretmen için asıl kazanç şudur: oyun bir sınıf alışkanlığı önerir. Her sabah tahtaya o günün sembolünü çizmek ve bir gözlem günlüğü tutmak, haftanın sonunda havanın gerçekten günden güne değiştiğini çocuğa kendi verisiyle gösterir.

Müfredat Uyumu

Hava olayları: güneşli, az bulutlu, bulutlu, yağmurlu, sağanak, gök gürültülü sağanak, karlı, dolu, sisli, rüzgârlı, fırtınalı. Hava durumu sembollerinin okunması ve haritada kullanımı. Sıcaklığın termometreyle ölçülmesi. Hava olaylarının oluşumu: sisin yoğuşmuş su damlacıkları olması, karın buz kristali, dolunun buz tanesi olması, rüzgârın havanın hareketi olması. Havaya uygun giyinme ve güvenlik tedbirleri: şemsiye, lastik bot, kalın giysi, şapka ve su, fırtınada ve yıldırımda güvenli davranış, buzlanmada yürüyüş. Hava durumu ile mevsim ayrımı. Gözlem günlüğü tutma. İlkokul birinci, ikinci ve üçüncü sınıf hayat bilgisi doğa ve çevre konularıyla uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Bu oyunun en iyi hâli bir sınıf alışkanlığıyla birlikte gelir. Tahtanın bir köşesine haftalık bir gözlem çizelgesi asın ve her sabah nöbetçi öğrenci o günün sembolünü çizip sıcaklığı yazsın. Haftanın sonunda çizelgeye birlikte bakın: aynı mevsim içinde kaç farklı hava olduğunu çocuklar kendi verilerinden görür. Sis konusuna geldiğinizde sınıfta küçük bir gösteri yapabilirsiniz: soğuk bir camın üzerine nefes verip buğulanmayı gösterin, aynı şeyin havada olduğunu söyleyin. Duman ile farkı için koku ölçüsünü kullandırın. Sembol konusunu çalışırken gazetenin ya da bir hava durumu uygulamasının ekran görüntüsünü tahtaya yansıtın ve sınıfa okutun; gerçek bir harita oyundan daha inandırıcıdır. Tedbir konusunda rol oyunu yaptırın: bir öğrenci havayı söylesin, öbürü çantasına ne koyacağını anlatsın. Yıldırım maddesine özellikle durun, çünkü doğru bilgi hayat kurtarır. Turdan sonra her öğrenciden bir hafta boyunca evde gözlem günlüğü tutmasını isteyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Hava durumu ile mevsim arasındaki fark nedir?

Hava durumu bugünün, hatta bu saatin durumudur ve aynı gün içinde bile değişebilir. Mevsim ise aylarca süren bir dönemdir ve o dönemin genel havasını anlatır. Bu yüzden kış mevsiminde güneşli, yaz mevsiminde yağmurlu günler olabilir.

Sis nasıl oluşur?

Havadaki su buharı soğuyunca çok küçük su damlacıklarına dönüşür ve yere yakın bir katman oluşturur. Sis aslında yere inmiş bir buluttur; bu yüzden sisin içinde yürürken nemli hissederiz.

Sis ile duman aynı şey midir?

Değildir. Sis su damlacıklarından oluşur ve kokusuzdur. Duman ise bir şeyin yanmasından çıkar, kokusu vardır ve genellikle bir kaynaktan yükselerek yayılır. Gözle benzer görünmeleri onları aynı yapmaz.

Kar ile dolu arasındaki fark nedir?

Kar, su buharının doğrudan donmasıyla oluşan hafif ve dallı buz kristalleridir; yavaş süzülerek iner. Dolu ise sert ve yuvarlak buz taneleridir, hızla düşer ve canımızı yakabilir.

Gök gürültülü sağanakta ne yapmalıyız?

En güvenli yer kapalı bir binadır. Açık alanda tek başına duran ağacın altına sığınmak tehlikelidir, çünkü yıldırım en yüksek noktayı seçer. Elektrikli aletleri fişten çekmek de alınabilecek bir tedbirdir.

Hava durumu sembolleri neden kullanılır?

Semboller resim olduğu için okuma yazma bilmeyen biri de, başka dil konuşan biri de onları anlayabilir. Haritaya tek bakışta hangi şehirde hangi havanın olduğu görülür.

Ders: Hayat Bilgisi | Seviye: 1. - 3. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Hayat Bilgisi Oyunları (27 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Hayat Bilgisi Oyunları