Kısaltmalar Oyunu - Kısaltmayı Açılımıyla Eşleştir

Kısaltmalar, ikinci sınıftan beşinci sınıfa kadar öğrencilerin günlük hayatta ve metinlerde sürekli karşılaştıkları kısaltmaların ne anlama geldiğini çalıştığı bir eşleştirme oyunudur. Solda kısaltmalar, sağda karışık sırada açılımları durur; öğrenci ikisini eşleştirir. Kurum Kısaltmaları, Unvan ve Hitap ile Günlük Kısaltmalar konuları ayrı ayrı seçilebilir. İkinci sınıfta Günlük Kısaltmalar ile Unvan ve Hitap, üçüncü sınıftan itibaren Kurum Kısaltmaları önerilir.

Öğrenme Hedefleri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe programında kısaltma iki sınıfta geçer: ikinci sınıfta T.Y.2.3.e "Kısaltmaları kuralına uygun yazar.", üçüncü sınıfta T.Y.3.3.d "Kısaltmalara gelen ekleri kuralına uygun yazar." Bir kısaltmayı kuralına uygun yazabilmek için önce onu tanımak ve neyin kısaltması olduğunu bilmek gerekir; bu oyun o tanıma basamağını çalıştırır. Yazım kuralının kendisi, yani noktanın ve ekin nasıl yazılacağı, oyunda ayrıca sorulmaz: eşleştirme tahtasında yanlış yazılmış bir seçenek bulunmaz. Dördüncü sınıfta (2018 programı) ve beşinci sınıfta oyun kısaltmaların okunması ve yazımı konusunun tekrarı olarak kullanılır. Öğrenci TBMM, MEB, TDK, THY gibi kurum kısaltmalarının açılımlarını; Dr., Prof., Av., Sn. gibi unvan kısaltmalarını; cad., sok., vb., vs. gibi günlük kısaltmaları tanır. Kurum kısaltmaları Sosyal Bilgiler metinlerinde de sürekli geçtiği için oyun iki dersi birden destekler.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay dört, Orta beş, Zor altı çift getirir. Sol sütunda kısaltmalar, sağ sütunda karışık sırada açılımlar belirir. Öğrenci önce bir kısaltmaya, sonra karşılığı olduğunu düşündüğü açılıma dokunur; doğru eşleşme tahtada kalır, yanlış eşleşme geri açılır. Bütün çiftler tamamlanınca tur biter. İki oyunculu modda iki taraf aynı anda kendi tahtasını çözer.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Kısaltmalar çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Türkçede kısaltmalar iki farklı yolla kurulur ve öğrencilerin çoğu yalnız birini fark eder. Bir kısmı kelimelerin baş harflerinden oluşur: TBMM, Türkiye Büyük Millet Meclisi cümlesinin dört baş harfidir. Bir kısmı ise kelimenin kesilmesiyle oluşur: Dr. tek bir kelimeden iki harf alır, cad. cadde kelimesini keser, vs. ise vesaire kelimesinin içinden harf seçer. Bu ayrım oyunun tasarımının merkezindedir. Banka yalnız baş harf kısaltmalarından oluşsaydı, öğrenci hiçbir açılımı okumadan kazanabilirdi: kısaltmadaki harfleri sayıp aynı sayıda kelimeden oluşan açılımı seçmek yeterdi. Bu yüzden bankanın yarısından çoğu kelime kesmesidir ve harf saymak orada hiç işe yaramaz. İkinci bir kolaycılık da ilk kelimeye bakmaktır. Kurum kısaltmalarında bu da engellenmiştir: on iki kurumun onunun açılımı Türkiye, Türk ya da Millî ile başlar, dolayısıyla ilk kelimeyi tanımak hiçbirini tek başına belirlemez ve açılımın tamamını okumak gerekir. Öğrenci böylece kısaltmayı ezberlemek yerine ne anlama geldiğini öğrenir.

Müfredat Uyumu

Kurum kısaltmaları (TBMM, MEB, MSB, TDK, TRT, THY, TSE, TSK, TCDD, TFF, PTT, KYK), unvan ve hitap kısaltmaları (Dr., Prof., Doç., Av., Sn., Ecz., Uzm., Müh., Bşk., Alb., Yzb., Tğm.), günlük hayatta kullanılan kısaltmalar (cad., sok., apt., No., Tel., Mah., sf., bkz., böl., örn., vb., vs.), kısaltmaların iki farklı kuruluş biçimi. Sınıflara göre: ikinci sınıfta (T.Y.2.3.e) Günlük Kısaltmalar ile Unvan ve Hitap konuları, adres ve tabelada sık görülen cad., sok., apt., No., Dr. gibi kısaltmalar üzerinden oynatılır. Üçüncü sınıfta (T.Y.3.3.d) Kurum Kısaltmaları eklenir; kısaltmalara gelen eklerin yazımı (TDK'ye, MEB'e, PTT'ye) bu oyunda sorulmaz, sitedeki Noktalama İşaretleri Dedektifi oyununun kesme işareti konusuyla birlikte ele alınabilir. Dördüncü sınıfta (2018 programı) ve ortaokul beşinci sınıfta bütün konular tekrar amacıyla oynatılır.

Öğretmenler İçin İpuçları

Oyuna başlamadan önce tahtaya iki kısaltma yazın: TBMM ve Dr. Sınıfa sorun, bu ikisi aynı şekilde mi kısaltılmış? Baş harf ile kelime kesmesi arasındaki farkı öğrenciler kendileri bulsun; bu ayrım oturduğunda oyunun tamamı kolaylaşır. Kurum Kısaltmaları turunda açılımların çoğunun Türkiye ya da Türk ile başladığını fark ettirin ve sorun: yalnız ilk kelimeye bakarak eşleştirebilir miyiz? Cevap hayır olduğu için öğrenciler tamamını okumak zorunda kalır. Unvan turunda noktanın neden konduğunu hatırlatın: kelime kesildiği için nokta gerekir, oysa TBMM gibi baş harf kısaltmalarına nokta konmaz. Bu, oyunun dışına taşan ama tam da bu turda sorulacak bir yazım kuralıdır. Sınıfın kendi çevresinden kısaltma toplamasını isteyin: sokak tabelaları, kimlik kartı, ders kitabının künyesi. Toplanan kısaltmaları tahtaya yazıp aynı iki gruba ayırmak dersi tamamlar.

Sıkça Sorulan Sorular

TBMM neyin kısaltmasıdır?

TBMM, Türkiye Büyük Millet Meclisi kısaltmasıdır. Dört kelimenin baş harflerinden oluşur ve bu tür kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

Kısaltmalarda nokta ne zaman kullanılır?

Kelimenin kesilmesiyle oluşan kısaltmalarda nokta kullanılır: Dr., Prof., cad., sok., vb. Kurum adlarının baş harflerinden oluşan kısaltmalarda ise nokta kullanılmaz: TBMM, MEB, TDK.

vb. ile vs. arasındaki fark nedir?

vb. "ve benzeri", vs. ise "vesaire" demektir. İkisi de benzer anlamda kullanılır ama vb. iki kelimenin baş harflerinden, vs. tek bir kelimenin içinden alınmıştır.

MEB ile MSB karıştırılır mı?

Sıkça karıştırılır, çünkü ikisi de Millî kelimesiyle başlar. MEB Millî Eğitim Bakanlığı, MSB ise Millî Savunma Bakanlığıdır. Yalnız ilk kelimeye bakmak ikisini ayırmaya yetmez.

Kısaltmalara gelen ekler nasıl yazılır?

Ek kısaltmanın okunuşuna göre gelir ve kesme işaretiyle ayrılır. TDK "te-de-ke" diye okunduğu için TDK'ye, MEB "meb" diye okunduğu için MEB'e, PTT "pe-te-te" diye okunduğu için PTT'ye yazılır. Bu kural üçüncü sınıf programında yer alır; oyunda ayrıca sorulmaz, öğretmenin tahtada eşleşen kısaltmalarla örneklemesi önerilir.

Bu oyun kaçıncı sınıflar için uygundur?

İkinci sınıftan beşinci sınıfa kadar oynanabilir. İkinci sınıfta Günlük Kısaltmalar ile Unvan ve Hitap konuları, üçüncü sınıftan itibaren Kurum Kısaltmaları önerilir. Dördüncü ve beşinci sınıfta üç konu da tekrar için kullanılır. Konu düğmelerinde her konunun sınıf aralığı yazar. Karışık bütün sınıfların konularını karıştırır; ikinci sınıf için Günlük Kısaltmalar ya da Unvan ve Hitap konusunu seçin.

Bu oyun hangi derse aittir?

Türkçe dersine aittir; kısaltmaların doğru yazılması ve okunması bir yazım kuralı kazanımıdır. Kurum kısaltmaları Sosyal Bilgiler metinlerinde de geçtiği için oyun o derse de yardımcı olur.

Ders: Türkçe | Seviye: 2. - 5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Türkçe Oyunları (55 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Türkçe Oyunları