Nokta Grafiği Oyunu - Veriyi Okuma, Karşılaştırma ve Ölçek

Nokta Grafiği, üçüncü sınıf öğrencilerinin veriyi noktalarla gösterilen bir grafikten okuduğu bir matematik oyunudur. Ekranda dört sütun durur, her sütunun üstünde üst üste dizilmiş noktalar vardır ve öğrenci doğru sütuna dokunur. Üç konu vardır: grafiği okuma, sütunları karşılaştırma ve ölçek.

Öğrenme Hedefleri

MEB Matematik üçüncü sınıf veri kazanımını hedefler: verileri sıklık tablosu ve nokta grafiği ile gösterme, nokta grafiğini yorumlama. Nokta grafiği müfredata Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile girmiştir. Sitedeki Grafik ve Veri oyunu çetele, sıklık tablosu ve sütun grafiğini çalıştırır; nokta grafiği orada hiç geçmez. Fark yalnız biçimsel de değildir: çetelede işaretler beşerli gruplanır ve ölçülen hata grupları saymaktır, nokta grafiğinde ise her nokta tek başına durur ve sayılır. Dördüncü sınıftaki sütun grafiği ve beşinci sınıftaki veri analizi konuları bu okuma alışkanlığının üstüne kurulur.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki soru getirir. Ekranda dört sütunlu bir nokta grafiği belirir; her sütunun altında ne olduğu yazılıdır. Grafiği Oku konusunda en çok, en az ya da tam olarak belirli sayıda oy alan seçenek sorulur. Karşılaştır ve Fark Bul konusunda bir sütundan yola çıkılır: falanca seçenekten iki fazla oy alan hangisidir, hangisinin oyu ötekinin iki katıdır, aradaki fark beş olan hangisidir. Ölçeğe Dikkat konusunda grafiğin üstünde bir açıklama vardır, örneğin her nokta iki kişiyi gösterir; soru nokta sayısını değil kişi sayısını sorar. Cevap verildikten sonra gelen kısa açıklama, sayımın nasıl yapıldığını adım adım söyler.

Bu Oyun Neden Faydalı?

Grafik okuma sınıfta çoğu zaman kolay bir konu sayılır, çünkü sorulan tek şey en çok hangisi olduğudur ve onun cevabı bakmakla bulunur. Asıl beceri bir adım sonra başlar. Bu oyunun ikinci konusu grafiği bir sayma işi olmaktan çıkarıp bir akıl yürütme işine çevirir: bir sütunu okumak yetmez, iki sütun arasındaki ilişkiyi kurmak gerekir. Falanca seçenekten iki fazla oy alan hangisidir sorusunu çözmek için çocuk önce bir sütunu sayar, sonra hesap yapar, sonra sonucu öteki sütunlarda arar. Üç ayrı işlem, tek bir soruda. Üçüncü konu ise doğrudan ölçülmüş bir yanılgının üstüne kuruludur. Çocuk her noktanın bir kişiyi gösterdiğini varsayar ve grafiğin başındaki açıklamayı hiç okumaz. Bu yanılgı ancak ölçeğin bir olmadığı grafiklerle görünür hâle gelir, bu yüzden o konudaki bütün sahneler bir ölçek açıklaması taşır ve sorular nokta sayısını değil kişi sayısını sorar. Oyunun burada kurduğu tuzak bilinçlidir: sorulan kişi sayısı çoğu zaman başka bir sütunun nokta sayısına eşittir. Sekiz kişinin seçtiği meyve sorulduğunda, ölçek iki ise doğru cevap dört noktalı sütundur; ölçeği gözden kaçıran çocuk sekiz noktalı sütuna gider ve o sütun ekranda durmaktadır. Böylece yanılgı bir tıklamaya dönüşür ve öğretmen tarafından görülür. Yanılgının görünmesi, bu oyunun var olma sebebidir. Grafiğin çizimiyle ilgili iki karar da sessizce önemlidir. Bütün sütunlar aynı taban çizgisinden başlar ve noktalar aynı aralıkla dizilir; taban ortak olmasaydı yükseklik karşılaştırması anlamsız olurdu. Ayrıca sütunların üstünde sayı yazmaz, yalnız noktalar vardır; sayı yazılsaydı soru bir okuma sorusuna iner ve çocuk noktaları hiç saymazdı. Son olarak her sorunun doğru sütunu, oyunun kendi verisinden bağımsız olarak nokta sayılarından yeniden hesaplanır; elle yazılmış bir grafik sorusunda yanlış sütun ekranda kusursuz görünür.

Müfredat Uyumu

Nokta grafiği: verilerin kategorilere göre noktalarla gösterilmesi, ortak taban çizgisi, sütun yüksekliğinin veri miktarını göstermesi. Grafiği yorumlama: en çok ve en az olanı belirleme, belirli bir değere sahip kategoriyi bulma. Karşılaştırma: iki kategori arasındaki fark, bir kategoriden belirli sayıda fazla ya da az olanı bulma, iki katı ilişkisi. Ölçek: bir noktanın birden çok veriyi göstermesi, ölçek açıklamasının okunması, nokta sayısı ile veri sayısının ayrılması. Sıklık tablosu ile nokta grafiğinin aynı veriyi iki ayrı biçimde göstermesi. İlkokul üçüncü ve dördüncü sınıf matematik veri işleme konusuyla uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Turdan önce sınıfın kendi verisini toplayın: en sevilen meyve, okula geliş biçimi ya da en sevilen ders. Tahtaya dört kategori yazın ve her öğrenciye kendi seçiminin üstüne bir nokta koydurun. Grafiğin sınıfın kendi elleriyle oluşması, sonraki bütün soruları somut kılar. Sonra en çok ve en az olanı sorun, ardından iki kategori arasındaki farkı hesaplatın. Ölçek konusuna geçmeden önce tahtadaki grafiği yeniden çizdirin, ama bu kez her noktayı iki öğrenci için koydurun; sınıf kendi sayısının yarıya indiğini görsün. Ölçek açıklamasını tahtanın en üstüne büyük harflerle yazdırın ve her soruda önce onu okutun. Tur sırasında cevabı açmadan önce sınıfa noktaları yüksek sesle saydırın; asıl iş sayma işidir ve sesli sayım yanlış sayanı hemen gösterir. Ölçekli sorularda çocukların çoğu ilk turda tuzağa düşer, bu beklenen bir sonuçtur ve tartışılması gereken şey de budur. Turdan sonra her öğrenciden topladığınız veriyi hem sıklık tablosu hem nokta grafiği olarak defterine çizmesini isteyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Nokta grafiği nedir?

Verilerin kategorilere göre üst üste dizilmiş noktalarla gösterildiği grafiktir. Her kategori için bir sütun vardır ve sütundaki nokta sayısı o kategorinin değerini verir. Sütun grafiğinden farkı, yüksekliğin bir çubukla değil tek tek sayılabilen noktalarla gösterilmesidir.

Nokta grafiği ile çetele arasındaki fark nedir?

Çetelede işaretler beşerli gruplanır ve sayma grupları çarparak yapılır; nokta grafiğinde ise her nokta tek başına durur ve birer birer sayılır. İki gösterimde en sık yapılan hatalar da farklıdır: çetelede grupları saymak, nokta grafiğinde ölçeği gözden kaçırmak.

Grafikteki ölçek ne demektir?

Bir noktanın kaç veriyi gösterdiğidir. Grafiğin üstünde her nokta iki kişi yazıyorsa, dört noktalı bir sütun sekiz kişiyi gösterir. Ölçek okunmadığında bütün sayılar yanlış çıkar; bu yüzden grafiğe bakmadan önce her zaman ölçek açıklaması okunur.

İki sütun arasındaki fark nasıl bulunur?

Her iki sütunun noktaları ayrı ayrı sayılır ve büyük sayıdan küçük sayı çıkarılır. Ölçekli bir grafikte önce nokta sayıları veri sayısına çevrilir, fark ondan sonra hesaplanır.

Sıklık tablosu ile nokta grafiği aynı şeyi mi gösterir?

Aynı veriyi iki ayrı biçimde gösterirler. Sıklık tablosunda değerler sayı olarak yazılır, nokta grafiğinde ise görsel olarak dizilir. Grafik hangisinin çok hangisinin az olduğunu bir bakışta söyler; tablo ise kesin sayıları verir.

Bu oyun kaçıncı sınıfa uygundur?

Öncelikle üçüncü sınıf içindir; nokta grafiği Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile üçüncü sınıf matematik müfredatına girmiştir. Karşılaştırma ve ölçek konuları dördüncü sınıfta grafik okuma tekrarı olarak da kullanılabilir.

Ders: Matematik | Seviye: 3. - 4. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Matematik Oyunları (51 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Matematik Oyunları