Satranç ve Türk Daması

Satranç ve Türk Daması, aynı akıllı tahtada iki öğrencinin sırayla oynayabildiği bir masa oyunu atölyesidir. Menüde iki kişilik satranç, tek hamlede mat ve Türk daması bulunur. Öğrenci önce kendi taşını seçer, ardından işaretlenen hedef karelerden birine dokunur. Tahta üzerindeki kare adları, öğretmenin hamleyi sınıfa anlatmasını kolaylaştırır. Beyaz taşlarla birinci oyuncu, siyah taşlarla ikinci oyuncu oynar. Maçlarda kazanan bir puan alır; beraberlikte iki tarafa da puan yazılmaz. Süre sınırı bulunmadığı için oyuncular seçeneklerini inceleyebilir ve hamlelerinden önce gerekçelerini paylaşabilir. Oyun çevrim içi rakip veya bilgisayar oyuncusu içermez.

Öğrenme Hedefleri

Etkinlik, tahta üzerinde konum bulma, sıra bekleme, geçerli hareketleri karşılaştırma ve bir hamlenin sonucunu tartışma fırsatı sunar. Satrançta taşların farklı hareketleri ile şahın korunması birlikte görülür. Damada ise taş alma zorunluluğu nedeniyle yalnız yakındaki hedefi görmek yeterli olmaz; daha uzun bir zincir bulunup bulunmadığı da incelenir. Öğretmen bir öğrenciden önerdiği hamleyi kare adlarıyla söylemesini, diğerinden bu hamlenin neden geçerli olduğunu açıklamasını isteyebilir. Maç puanı yalnız oyun sonucudur. Zekâ düzeyi, dikkat süresi veya standart bir bilişsel beceri ölçümü olarak yorumlanmaz. Sınıf önerileri, öğretmen eşliğinde kullanılabilecek etkinlik düzeyini belirtir.

Nasıl Oynanır?

İki Kişilik Satranç konusunu seçip oyunu başlat. Başlangıç dizilişi hazır gelir. Taş seçildiğinde yasal hedefler çerçeve ve nokta işaretiyle görünür. Kendi şahını saldırı altında bırakacak hamleler seçilemez. Koşulları oluştuğunda rok ve geçerken alma uygulanır. Piyon son sıraya ulaşınca vezir, kale, fil veya at seçimi açılır; seçim yapılana kadar sıra değişmez. Şah mat ile oyun kazanılır, pat ve mat için yetersiz taş durumlarında beraberlik oluşur. Bu süresiz sınıf sürümünde üç konum tekrarı ve elli hamle beraberliği talep beklenmeden otomatik sonuçlanır. Bu tercih bir turnuva hakemliği uygulaması iddiası değildir.

Yazdırılabilir Çalışma Yaprağı

Satranç ve Türk Daması çalışma yaprağını indir (PDF)

Tüm PDF ödevleri ve çalışma yaprakları

Bu Oyun Neden Faydalı?

Tek Hamlede Mat bölümünde on iki farklı başlangıç konumu vardır. Beyazın bir hamlede mat etmesi istenir. Birden fazla mat hamlesi varsa geçerli olanların hepsi kabul edilir; yalnız saklanmış bir cevap aranmaz. Mat olmayan bir hamle denendiğinde konum korunur ve öğrenci yeniden düşünebilir. Bu bölümde rakibin bütün kaçış karelerini incelemek yararlıdır. Öğretmen önce şahın kaçabileceği kareleri işaret ettirebilir, ardından beyaz şahın hangi kareleri koruduğunu konuşturabilir. Çözüm tamamlanınca bir puan yazılır. Yeni bulmaca aynı konudaki sıradaki konumu açar ve daha önce kazanılmış üst toplam puanı korur.

Müfredat Uyumu

Türk Daması bölümünde taşlar çapraz gitmez. Normal taş ileriye veya yana bir kare hareket eder; dama taşı düz hat üzerinde daha uzağa gidebilir. Taş alma olanağı varsa almak zorunludur ve farklı seçeneklerden en fazla taşı alan tam zincir seçilmelidir. Eşit uzunluktaki zincirler arasında seçim serbesttir. Her atlayış için işaretli sonraki kare seçilir; zincir bitmeden başka taşa geçilmez. Dama taşı aynı zincirde geldiği yönün tam tersine dönemez. Normal taş, zincir sırasında son sıraya ulaşsa da o zinciri normal taş olarak sürdürür; dama hareketi sonraki sırası için geçerli olur. Kurallar TUDAF Türk Daması kural metni temel alınarak uygulanmıştır.

Öğretmenler İçin İpuçları

Damada rakibin taşı veya yasal hamlesi kalmadığında maç biter. İki oyuncunun birer taşı kaldığında veya aynı konum üçüncü kez oluştuğunda beraberlik verilir. Oyuncu kendi sırasında çekilebilir. Beraberlik teklifinde rakip için ayrı kabul ve ret düğmeleri açılır; teklif tek başına maçı bitirmez. Fare ve dokunmanın yanında Tab, Enter ve Boşluk ile kareler seçilebilir. Telefon ekranında tahta kendi çerçevesi içinde yana kayar; karelerin dokunma boyutu küçültülmez. İlk çalışmada hızlı maç yerine birkaç hamleyi birlikte incelemek önerilir. Yazdırılabilir etkinlikte mat konumları, piyonun başlangıç hareketi ve damanın düz hareketi cevap anahtarıyla birlikte ele alınır. Etkinlik bir resmî ders kazanım kodu sahiplenmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilgisayara karşı oynanır mı?

Hayır. Maçlar aynı cihazda sırayla iki oyuncuyla oynanır; mat bulmacaları birlikte çözülebilir.

Rok ve geçerken alma var mı?

Evet. Yasal koşulları oluştuğunda uygulanır; piyon terfisinde dört taş arasından seçim yapılır.

Damada istediğim taşı alabilir miyim?

Taş alma zorunludur. En fazla taşı alan tam zincir seçilir; eşit uzunlukta zincirler arasında seçim serbesttir.

Beraberlik teklif etmek maçı bitirir mi?

Hayır. Rakip oyuncunun ayrı kabul düğmesiyle onaylaması gerekir. Ret durumunda aynı sıra devam eder.

Satrançta üç tekrar nasıl sonuçlanır?

Bu sınıf sürümünde üç tekrar ve elli hamle beraberliği talep gerektirmeden otomatik uygulanır.

Ders: Zeka Oyunları | Seviye: 1-5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Zeka Oyunları (50 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Zeka Oyunları Oyunları