Üretimden Tüketime Oyunu - Üretim, Dağıtım ve Tüketim

Üretimden Tüketime, dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin bir ürünün üretimden tüketime uzanan yolculuğunu aşama aşama ayırt ettiği bir sosyal bilgiler oyunudur. Ekranda bir iş görünür, öğrenci onu Üretim, Dağıtım ya da Tüketim kovasına yerleştirir. İkinci turda bilinçli tüketici davranışları ele alınır. Mal üretiminin yanında hizmet üretimi de oyunda yer alır.

Öğrenme Hedefleri

MEB Sosyal Bilgiler dördüncü ve beşinci sınıf "Üretim, Dağıtım ve Tüketim" öğrenme alanını hedefler: bir ürünün üretimden tüketime kadar geçirdiği aşamaları sıralama; üretim, dağıtım ve tüketim arasındaki ilişkiyi kavrama; mal üretimi ile hizmet üretimini ayırt etme; bilinçli tüketici davranışlarını tanıma; tüketici haklarını ve fiş, etiket, son kullanma tarihi gibi bilgilerin önemini açıklama. Sitedeki Tasarruf Dedektifi oyunu elde bulunan kaynağı israf etmemeyi çalıştırır; bu oyun bir adım öncesine, ürünün nereden gelip nasıl ulaştığına bakar.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki öğe getirir. Üretim, Dağıtım, Tüketim konusunda ekranda tek bir iş görünür ve öğrenci bu işi üç kovadan birine yerleştirir. Öğeler ürün aileleri hâlinde gelir: aynı ürün üç aşamada da bulunur, böylece ayırt edici şey ürünün adı değil yapılan iş olur. Bilinçli Tüketici konusunda iki kova vardır ve öğrenci davranışın bilinçli bir tüketiciye yakışıp yakışmadığına karar verir. Her yerleştirmeden sonra kısa bir açıklama, kararın gerekçesini söyler.

Bu Oyun Neden Faydalı?

Bu konu anlatılırken en çok yapılan hata mesleklerle aşamaları eşitlemektir. Fırıncı üretim, şoför dağıtım, müşteri tüketim diye ezberlenir ve doğru cevap gelir. Oysa bir meslek üç aşamaya birden yayılır: fırıncı hamuru yoğururken üretim yapar, ekmeği tezgâhta satarken dağıtım zincirinin son halkasıdır, akşam kendi ekmeğini yerken tüketicidir. Meslek adı bu yüzden tek bir kovaya ait olamaz. Oyunda hiçbir öğe meslek adı taşımaz; her öğe tek bir işi adlandırır ve meslek yalnız o işi yapan kişi olarak geçer. İkinci kaçış yolu ürünün adıdır. Buğday görünce üretim, market görünce tüketim diye eşleştiren bir çocuk yapılan işi hiç okumaz. Bunu kapatmak için banka ürün aileleri hâlinde yazıldı; aynı ürün üç aşamada da bulunuyor ve tek değişen şey eylemdir. Buğdayın ekilmesi üretim, ekmeğin bakkala götürülmesi dağıtım, ekmeğin yenmesi tüketimdir. Üçüncü nokta hizmetlerle ilgilidir. Öğrenciler üretimi yalnız elle tutulur bir mal ortaya çıkarmak sanır, oysa diş hekiminin tedavisi de kuaförün saç kesmesi de birer üretimdir. Hizmetin ayırt edici yanı, üretildiği anda tüketilmesidir: ortada taşınacak bir mal olmadığı için hizmetin dağıtım aşaması yoktur. Oyun bu yüzden hizmet öğelerini yalnız üretim ve tüketim kovalarına koyar; olmayan bir aşamayı öğretmez. Bilinçli tüketici turu ise konuyu çocuğun kendi kararına bağlar. İndirim gördüğü için ihtiyacı olmayanı almak ile bozulmadan tüketebileceği kadar almak arasındaki fark, ürünün bütün yolculuğunu boşa çıkarıp çıkarmadığıyla ilgilidir.

Müfredat Uyumu

Üretim, dağıtım ve tüketim aşamaları, bir ürünün üretimden tüketime yolculuğu, mal üretimi ve hizmet üretimi, hizmetin üretildiği anda tüketilmesi, ekonomik faaliyetler ve meslekler, dağıtım araçları, bilinçli tüketici davranışları, tüketici hakları, fiş ve fatura, ürün etiketi, son kullanma tarihi, ihtiyaç ve istek ayrımı, reklamın tüketici kararına etkisi, gıda israfı. İlkokul dördüncü ve beşinci sınıf Sosyal Bilgiler üretim, dağıtım ve tüketim konularıyla uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Turdan önce sınıfa tek bir ürün seçtirin ve tahtaya üç sütun çizin. Ürünün sofraya gelene kadar geçtiği yolları öğrencilere saydırın; çoğu sınıf dağıtım basamağını atlar ve tarladan doğrudan mutfağa geçer. Atladıkları anda sorun: bu ürün tarladan mutfağa kendi başına mı geldi? Oyun sırasında aynı ürünün iki farklı aşamada geldiğini fark ettirin ve sorun: ürün aynı, o zaman kovayı değiştiren şey ne? Cevap yapılan iş. Hizmet öğeleri geldiğinde durun ve dağıtım kovasının neden boş kaldığını tartıştırın; bir saç kesimi kamyona yüklenip taşınamaz. Bilinçli Tüketici turunda fiş öğesi geldiğinde gerçek bir fiş gösterin ve üzerindeki tarihi, ürün adını ve tutarı okutun. Turdan sonra sınıfa küçük bir ödev verin: evden bir ürün ambalajı getirsinler ve etiketindeki içerik ile son kullanma tarihini sınıfta okusunlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Üretim, dağıtım ve tüketim ne demektir?

Üretim, bir mal ya da hizmetin ortaya çıkarılmasıdır. Dağıtım, üretilen malın tüketiciye ulaşacağı yere taşınmasıdır. Tüketim ise o mal veya hizmetin kullanılması, ondan yararlanılmasıdır. Üçü birbirini izleyen ve birbirine bağlı aşamalardır.

Bir meslek hangi aşamaya girer?

Meslek adı tek bir aşamaya girmez. Bir fırıncı hamuru yoğururken üretim yapar, ekmeği satarken dağıtımın son halkasında bulunur, kendi ekmeğini yerken tüketici olur. Aşamayı belirleyen şey mesleğin adı değil, o anda yapılan iştir.

Mal ile hizmet arasındaki fark nedir?

Mal elle tutulur, taşınabilir ve depolanabilir: ekmek, ayakkabı, kitap. Hizmet ise bir iş görme biçimidir ve elle tutulmaz: tedavi, eğitim, saç kesimi, ulaşım. İkisi de üretilir ve ikisi de tüketilir.

Hizmetin dağıtım aşaması var mıdır?

Yoktur. Hizmet üretildiği anda tüketilir, çünkü ortada taşınacak bir mal bulunmaz. Diş hekimi tedaviyi yaparken hizmet aynı anda hem üretilir hem tüketilir; arada bir taşıma adımı olmaz.

Bilinçli tüketici kimdir?

İhtiyacına göre alışveriş yapan, fiyat ve içeriği karşılaştıran, son kullanma tarihine bakan, fişini alan ve hakkını bilen tüketicidir. Bilinçli tüketici reklamın ya da indirimin yönlendirmesiyle değil, gerçek ihtiyacıyla karar verir.

Fiş almak neden önemlidir?

Fiş, alışverişin belgesidir. Ürün bozuk çıktığında ya da beklendiği gibi çalışmadığında değiştirme ve iade hakkının kanıtı olur. Fişi olmayan bir tüketici bu hakkını kullanmakta çok zorlanır.

Ders: Sosyal Bilgiler | Seviye: 4. - 5. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Sosyal Bilgiler Oyunları (17 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Sosyal Bilgiler Oyunları