Dengeli Beslenme Tabağı Oyunu - Dört Temel Besin Grubu

Dengeli Beslenme Tabağı, ikinci sınıftan dördüncü sınıfa kadar öğrencilerin besinleri dört temel gruba ayırdığı ve bir öğünde hangi grubun eksik olduğunu bulduğu bir hayat bilgisi oyunudur. İki konu vardır: dört besin grubunu tanıma ve öğünde eksik olan grubu bulma.

Öğrenme Hedefleri

MEB Hayat Bilgisi ikinci ve üçüncü sınıf kazanımlarını hedefler: kişisel sağlığı korumak için dengeli ve düzenli beslenme, dört temel besin grubunu tanıma. Sitedeki Sağlıklı Beslenme oyunu sıklık eksenindedir ve iki kutusu vardır, Her gün ve Ara sıra; besin gruplarını hiç kurmaz. Fen dersindeki Besin İçerikleri oyunu ise içerik eksenindedir ve besinin içindeki maddeyi sorar: karbonhidrat, protein, yağ, vitamin. Bu oyunun ekseni üçüncüsüdür ve ötekilerle karıştırılmamalıdır: besinin hangi gruba girdiği ve bir öğünün dengeli olup olmadığı. Türkiye Beslenme Rehberi bu dört grubu kullanır ve sağlıklı yemek tabağı modeli bu grupların oranlarına dayanır.

Nasıl Oynanır?

Konu ve zorluk seçilir: Kolay altı, Orta dokuz, Zor on iki soru getirir. Dört Besin Grubu konusunda ekrana bir besin gelir ve dört kutudan birine gönderilir: Süt ve Ürünleri, Et-Yumurta-Baklagil, Sebze ve Meyveler, Ekmek ve Tahıllar. Öğünde Eksik Olan konusunda soru tersine döner: ekranda üç besinden oluşan bir öğün belirir ve hangi grubun eksik olduğu sorulur. Karışık konusu iki ekseni birden getirir ve soru metni her seferinde hangisinin sorulduğunu söyler. Her cevaptan sonra gelen açıklama, o öğündeki her besinin hangi gruptan geldiğini tek tek sayar.

Bu Oyun Neden Faydalı?

Bu konuda iki ayrı şey öğretilmesi gerekir ve okullarda çoğu zaman yalnız birincisi öğretilir. Birincisi besinleri gruplara ayırmaktır; ikincisi ise dengeyi görmektir. Çocuk her besini doğru kutuya koyabilir ve yine de tek yönlü beslenebilir, çünkü gruplamayı bilmek bir öğünün eksiğini görmeyi sağlamaz. Oyunun ikinci konusu bu yüzden soruyu tersine çevirir: üç besinden oluşan bir öğün verilir ve hangi grubun eksik olduğu sorulur. Yumurta, ekmek ve domates gördüğünde çocuk artık yalnız var olanları değil, olmayanı da aramak zorunda kalır. Her öğün öteki üç grubu açıkça taşır, yoksa soru iki cevaplı olurdu; bu, oyunun verisinde tek tek hesaplanarak doğrulanmıştır. Gruplama tarafında ise iki yanılgı öne çıkar. Birincisi patatestir. Çocuk onu sebze sanır, çünkü toprakta yetişir ve yeşilliklerle birlikte pişer. Oysa Türkiye Beslenme Rehberi patatesi nişasta bakımından zengin olduğu için ekmek ve tahıllar grubunda sayar. Aynı kalıbın ikinci örneği mısırdır: taze yenmesi onu sebze yapmaz, mısır bir tahıldır. İkinci yanılgı yağlı tohumlardadır. Ceviz, fındık ve badem kabukludur ve ağaçta yetişir; çocuk onları meyve sanır. Rehberde ise et, yumurta ve kurubaklagillerle birlikte anılırlar, çünkü verdikleri şey vitamin değil proteindir. Bankada üçü de durur ve açıklamaları bu ayrımı açıkça söyler. Öğretmen için asıl kazanç şudur: bu oyun beslenmeyi bir yasak listesi olmaktan çıkarır. Çocuğa neyi yememesi gerektiği değil, tabağında neyin eksik olduğu sorulur. Eksiği görmeyi öğrenen çocuk kendi kumanyasını da kendi değerlendirebilir.

Müfredat Uyumu

Dört temel besin grubu: süt ve ürünleri (süt, yoğurt, peynir, ayran, kefir), et-yumurta-kurubaklagiller (et, balık, yumurta, mercimek, nohut, ceviz, fındık), sebze ve meyveler (domates, ıspanak, havuç, salatalık, elma, portakal), ekmek ve tahıllar (ekmek, bulgur, pirinç, makarna, patates, mısır). Her grubun vücuda kattığı temel yarar. Patates ve mısırın tahıl grubunda, yağlı tohumların et grubunda sayılması. Bir öğünde dört grubun birlikte bulunması ve eksik grubun belirlenmesi. Tek yönlü beslenmenin sakıncaları. İlkokul ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf hayat bilgisi sağlıklı yaşam konusuyla uyumludur.

Öğretmenler İçin İpuçları

Turdan önce tahtaya dört bölmeli büyük bir tabak çizin ve bölmelere grup adlarını yazdırın. Sınıfa dünkü akşam yemeğini sordurun ve her öğrenciye kendi öğününü bu dört bölmeye yerleştirtin; eksik bölme kalanlar kendiliğinden görünür. Patates maddesine geldiğinizde durun ve önce oylatın; çoğu sınıf sebze der ve asıl ders orada başlar. Nişasta sözcüğünü kullanmak yerine somut bir kıyas yapın: bir tabak patates püresi ile bir dilim ekmek aynı işi görür, bir tabak salata görmez. Ceviz ve fındık için de aynı yolu izleyin; niye et grubunda oldukları sorulduğunda cevap protein üzerinden verilir. Kumanya çalışması yaptırabilirsiniz: her öğrenci dört grubu da içeren bir beslenme çantası tasarlasın, sonra sıra arkadaşı eksik olup olmadığını denetlesin. Tur sırasında ikinci konuda cevabı açmadan önce sınıfa öğündeki besinleri tek tek grubuyla saydırın; eksik olan böyle bulunur. Turdan sonra bir hafta boyunca sınıf panosuna günlük öğün tabloları astırın.

Sıkça Sorulan Sorular

Dört temel besin grubu nelerdir?

Süt ve ürünleri; et, yumurta ve kurubaklagiller; sebze ve meyveler; ekmek ve tahıllar. Sağlıklı bir öğünde dördünden de bir şeyler bulunması beklenir.

Patates hangi besin grubundadır?

Ekmek ve tahıllar grubundadır. Toprakta yetişmesi ve sebzelerle birlikte pişmesi onu sebze yapmaz; nişasta bakımından zengin olduğu için tahıllarla aynı grupta sayılır. Aynı sebeple mısır da tahıl grubundadır.

Ceviz ve fındık meyve grubunda mıdır?

Hayır. Yağlı tohumlar et, yumurta ve kurubaklagiller grubuyla birlikte anılır, çünkü verdikleri şey vitamin değil proteindir. Kabuklu olmaları ve ağaçta yetişmeleri grubu belirlemez.

Bir öğünün dengeli olduğunu nasıl anlarız?

Dört grubun her birinden bir şey bulunup bulunmadığına bakarız. Yumurta, ekmek ve domatesten oluşan bir kahvaltıda et, tahıl ve sebze grupları vardır; eksik olan süt grubudur ve bir bardak süt ya da biraz peynir öğünü tamamlar.

Kurubaklagiller neden et grubundadır?

Mercimek, nohut ve fasulye bitkisel protein kaynağıdır. Etin vücuda kattığı şeyi büyük ölçüde onlar da katar, bu yüzden aynı grupta sayılırlar. Etsiz bir öğünde protein ihtiyacı bu besinlerle karşılanabilir.

Bu oyun Sağlıklı Beslenme oyunundan farklı mıdır?

Farklıdır. Sağlıklı Beslenme oyunu besinleri sıklığa göre ayırır: her gün yenebilecekler ve ara sıra yenebilecekler. Bu oyun ise besin gruplarını kurar ve bir öğünün dengesini sorar. İki oyun aynı konunun iki ayrı yüzüdür.

Ders: Hayat Bilgisi | Seviye: 2. - 4. Sınıf | Ücretsiz eğitici oyun

Dersin diğer oyunları: Hayat Bilgisi Oyunları (27 oyun)

Hangi Sınıflar İçin?

Benzer Hayat Bilgisi Oyunları